Geruststellingen bij het sterven (Milarepa)


Milarepa (afb.: Wikipedia)

GERUSTSTELLINGEN BIJ HET STERVEN

Het grote Vrij Zijn van Uitersten
is als een machtige leeuw
die op zijn gemak in de sneeuw ligt
en onbevreesd zijn tanden toont.
Deze visie schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie deze Visie kent!

De hertebok, kalm en onzelfzuchtig,
draagt veelpuntige hoorns van de Ene Soort;
hij slaapt gerieflijk op de vlakte van Zalig Licht.
Dit oefenen schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie zo Oefent!

De vis van de Tien Vervolmakingen
rolt voortdurend met zijn gouden ogen
terwijl hij zwemt in de rivier
van Eindeloos Beleven.
Dit handelen schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie zo Handelt!

De tijgerin van Zelfverwerkelijking
is getooid met rijke strepen;
zij, de pracht van Moeiteloos Mededogen,
slentert onverstoorbaar door de wouden.
Deze discipline schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie Discipline kent!

Het papier van Voor- en Nadeelvormen
beschreef ik met de gewaarzijnsgeest;
in de staat van Non-dualisme
kijk ik nu en bespiegel.
Deze Dharma schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie Dharma kent!

De zuivere werking van de Krachtstroom
is als een rijzige adelaar die gedragen
door de vleugels van Kunde en Wijsheid
koerst naar het vorstendom van Leegte.
Deze verwerkelijking schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor de Verwerkelijkte mens!

 

Bron: Chang, Garma C.C.: The hundred thousand songs of Milarepa.
Boston 1999, p. 607
Vertaling: Gedel

sluiting

De leken-bodhisattva


Zen-meester Yuanwu, 1063-1135,
commentator van de beroemde koanverzameling “De Blauwe Rots”

Dit onderwerp [1] is relevant voor iemand die beschikt over heldere vermogens en diepe wijsheid, en die geen moeite heeft om bij het horen van één woord de duizend dingen te begrijpen. Je hebt er een stevige en oprechte intentie voor nodig, en een onwrikbaar vertrouwen.

Op die basis kun je standhouden en zul je je gezag bewaren, en dan kun je allerlei gunstige of ongunstige situaties en steeds wisselende omstandigheden tot één geheel laten versmelten – een samenhangend geheel dat als de lege ruimte is, zonder de geringste belemmering, diepgaand helder, vormloos en stralend, in geen honderden tijdperken of duizend levens veranderend, eensoortig van begin tot eind.
Dit is de enige manier om werkelijk vrede en gemoedsrust te vinden.

Ik ken veel mensen die over een briljant intellect beschikken, maar desondanks hanteren zij hun vermogens op een instabiele manier en hun oefening blijft oppervlakkig. Zij denken dat hun verbale uitingen een blijk zijn van transformatie, want zij nemen aan dat wij als mens op geen enkele manier in staat zijn het wereldlijke te overwinnen. Zo stimuleren zij de doorns van willekeurige beeldvorming, door te pronken met hun verworvenheden en inzichten. Zij maken vaardig gebruik van hun soepele welsprekendheid en denken dat dit de boeddhadharma weerspiegelt. Maar wanneer karmische condities nieuwe situaties laten ontstaan, kunnen zij daar niet in vrijheid mee omgaan, en zo stagneren zij in een voortdurend heen en weer bewegen. Hoe betreurenswaardig!

Dit is waarom de oude meesters uiteenlopende belevingen ondergingen; zij waren niet bang om allerlei vormen van waan en moeite te onderzoeken. Al liepen zij het risico in mootjes gehakt te worden, het maakte hun niets uit; tijdens hun hele oefentraject namen zij de verantwoordelijkheid voor hun eigen geest en maakten die zo solide als ijzer of steen. En wanneer zich het moment aandiende om geboorte-en-dood te doorbreken, dan aarzelden zij geen moment.
Is dat niet kenmerkend voor werkelijk grote mensen, dat hun uitzonderlijke kracht en grootmoedigheid verder gaat dan het emotionele?

Bodhisattva’s die een lekenbestaan leiden en de oefenweg van thuisverlaters tot voorbeeld nemen, zijn te vergelijken met een lotusbloem die bloeit temidden van de vlammen. Het zal altijd moeilijk zijn om ons verlangen naar roem, status en macht te beteugelen; en dan spreken we maar niet over al die ontelbare momenten van pijn en verwarring waartoe het brandend huis van een werelds bestaan [2] zoveel aanleiding geeft. De enige oplossing is dat jijzelf jouw wezenlijk, waarachtig, wonderlijk totaalbestaan verwerkelijkt, en daarmee het punt bereikt waar grote waardigheid en stabiliteit en rust heersen.

Het beste is om alles van je af te werpen, en leeg en eenvoudig te worden. Raak er grondig mee vertrouwd hoe er geen geconditioneerde geest bestaat, en neem waar hoe alle verschijnselen als dromen zijn, als magische illusies. Wees leeg, in alle opzichten, en blijf je geest opschonen naar gelang tijdstip en situatie. Dan zul je beschikken over dezelfde kloppende basis als alle verlichte leken-meesters in de boeddhistische traditie.

Hen die nog niet ontwaakt zijn zul jij dan, conform jouw eigen rijpheid, kunnen helpen zich te bevrijden, zodat je samen de smetteloos transparante oceaan van oorspronkelijk hartsbewustzijn kunt betreden.
Je zult dan niet vergeefs op deze aarde hebben geleefd.


(Onderrichting door Yuanwu.
Bron: Foster, Nelson & Shoemaker, Jack: The roaring stream; a new Zen reader. Hopewell 1996, p. 174/175)

Meer over Yuanwu:
• Cleary, Thomas & Cleary J.C. (vert.): The Blue Cliff Record (Hekigan Roku). Boston 1992
• Cleary, Jonathan C. & Cleary, Thomas: Zen letters; Teachings of Yuanwu. Boston 1994

[1] Zen-beoefening in de wereldse omstandigheden, met andere woorden: leken-bodhisattvaschap.

[2] Een metafoor die al door de Boeddha werd gebruikt; zie bijvoorbeeld de Lotus soetra, of de Dhammapada: “De wereld staat in brand! En u staat te lachen. U verkeert in diepe duisternis. Waarom zoekt u het licht niet?” (Byrom, Thomas: De Dhammapada; de woorden van Boeddha. Heemstede 1994, p. 49)

 

 

Muso’s onderricht


Zen-leraar Muso Kokushi, 1275 -1351 (foto: Werner Forman)

De verlichte staat ligt eeuwig en onveranderlijk in elk mens besloten.
Alleen wie hierop vertrouwt, kan vurig naar verlichting verlangen [bodhicitta].

Er wordt gezegd: ‘Vanaf dit allereerste besef zal de verlichte mens met nooit aflatende toewijding alleen nog maar naar verlichting zoeken.’
Maar ook als je in aangeboren verlichting gelooft: als het alleen maar bij geloven blijft en je er niet één mee bent, kan er nooit sprake zijn van een vurig verlangen naar verlichting.

Het geloof of vertrouwen dat kenmerkend is voor dit vurig verlangen steunt niet op dogma’s of objecten in de buitenwereld. Het betekent dat men door het leven gaat zonder zich ergens aan te hechten; dat men spirituele stadia doorloopt zonder ze als absoluut of het allerhoogste te bestempelen.

Zo’n ontwikkeling kan alleen maar plaatsvinden als je voortdurend beseft dat verlichting alle stadia van ervaren te boven gaat, en dat deze staat van verlichting al van tevoren in je eigen geest besloten ligt.
In het vurige verlangen naar verlichting komt de groei van dit besef steeds sterker tot uitdrukking.

(Bron: Muso Kokushi, T. Cleary: Droomgesprekken over wakker worden.
Heemstede 1995, p. 61)

 

Innerlijk perspectief (video)


Recente dharmapraat, 4 feb. jl., van zenleraar Jiryu Rutschman-Byler, werkaam in de San Quentin gevangenis als meditatieleraar (HIER inspirerende en roerende beelden van die boevenclub).

Vanwege Flash-player probleem hier de rechtstreekse URL van zijn dharmapraat:
https://livestream.com/accounts/3506794/events/6905631/player?

“Hope may be the opposit of despair, but these opposites often share the same sickness.”

 

De kern van oefening (Shantideva)

SHIKSASAMUCCAYA-KARIKA

De kern van oefening – in versvorm (door Shantideva, 8e eeuw)

Jijzelf en alle anderen
worden verontrust door angst en lijden;
ben jij dan iets bijzonders,
dat jij enkel jezelf beschermt?

Wie het lijden wil beëindigen
en verlangt naar het hoogste geluk,
moet de bron van vertrouwen vestigen
en vervolgens de geest van verlichting.

Het Mahayana-onderricht geeft details
over de bodhisattva-geloften,
maar hier zijn de wezenlijke punten
die voorkomen dat je verloren raakt:

'Mijn lichaam, mijn voorzieningen
en mijn verdiensten die ik verwierf
zal ik alle levende wezens schenken,
ze steeds verdiepend en verruimend.'

Bescherm je lichaam en het overige
om levende wezens van nut te zijn;
wat is een aangetaste voorziening waard
en wie is blij met een onbruikbaar geschenk?

Ten behoeve van alle levende wezens,
bescherm je lichaam en het overige
door spirituele vrienden nooit op te geven
en door onderricht aldoor te bestuderen.

Wat betekent het lichaam beschermen?
Dat wil zeggen: loslaten wat schadelijk is.
Op welke manier bereik je dit?
Door zinloze activiteiten op te geven.

Verder realiseer je dit door middel van aandacht.
Aandacht komt voort uit onbegrensde eerbied.
In eerbied is de kwaliteit van vrede te vinden.
Weet dit, en beoefen dit met diepe wilskracht.

Boeddha zei: in gelijkmoedige meditatie
zal men de volmaakte visie leren kennen.
Door uiterlijke verschijnselen los te laten
wordt de geest niet afgeleid van vrede.

Door in alles zacht te zijn en niet ruw
en door passend en vriendelijk te spreken
zullen rijpe wezens vertrouwen ervaren
en krijgt men een respectvol bestaan geschonken.

Zolang jouw leven geen waardering verdient
zal de wereld de jonge boeddha bespotten
en zullen de mensen tot slot branden in de hel,
als vlammen onder as bedolven.

Daarom zegt de Overwinnaar in de soetra,
als samenvatting van de geloften,
dat men bewust en grondig moet voorkomen
dat anderen hun vertrouwen verliezen.

Eigendommen, zoals medicijnen,
kledingstukken en overige bezittingen:
als je er hebzuchtig gebruik van maakt
zal dit jouw pijnlijke ondergang worden.

Maak een begin met positieve daden
en wees gematigd in alles;
wie in zijn oefenen hiervan uitgaat
zal moeiteloos zijn voorzieningen beschermen.
Door de wens naar beloning los te laten
zorg je vanzelf voor je verdiensten;
kijk niet terug met teleurstelling
maar loop ook niet te koop met je daden.

Wees beducht op geschenk en gevlei
en maak een eind aan je ijdelheid;
heb vertrouwen in de bodhisattva's
en laat twijfel omtrent de Dharma varen.

Een lichaam dat eenmaal stevig gezuiverd is
wordt een heilzame bron van rijkdom;
net als schone, goed gekookte rijst,
zul je alle levende wezens tot nut zijn.

Zoals de oogst, verstikt door grassen,
verziekt raakt en verzwakt niet rijpt,
zo zal, belemmerd door negatieve emoties,
het boeddha-kind niet kunnen groeien.

Het zuiveren van je lichaam betekent
kwade daden en storende emoties diep reinigen.
De Volledig Ontwaakte en Gezuiverde zei:
inzet negeren leidt tot een pijnlijk bestaan.

Wees geduldig en bezoek het onderricht.
Ga dan naar een plek in afzondering;
doe je best om gelijkmoedig te mediteren
en wees je bewust van bederf en dergelijke.

Je oefenen in juist levensonderhoud
zorgt voor zuiverheid van voorzieningen;
leegte en hartelijk mededogen realiseren
zal jouw verdiensten zuiveren.

Er zijn er zovelen die zorg behoeven,
hoe kun je hen helpen als je zwak blijft,
en volledig verzadigd zal er niets ontstaan;
daarom moet je je vermogens uitbreiden.

Wat is het lichaam ontwikkelen?
Dit houdt in: versterken en van luiheid ontdoen.
Je voorzieningen zul je uitbreiden
door in leegte en mededogen te schenken.

Door inzet te vestigen eerst
en een stevige mentale houding,
maak je ruimte voor mededogen
en werk je aan steeds heilzamer daden.

Zoals het gebed van Bhadracharya zegt:
wijd je eerbiedig aan buigingen enzovoort;
mediteer altijd over vertrouwen enzovoort,
herinner je aan vriendelijkheid, aan Boeddha enzovoort.

Kortom, verdienste verwerven komt voort uit
het tijdloos innerlijk Dharma-geschenk
en uit de tijdloze beoefening van bodhichitta
voor het welzijn van alle leven wezens.

Zo zal men volledige bevrijding realiseren,
door bescheidenheid nooit te verliezen,
door aandachtig en aanwezig te zijn
en door betrouwbare wijsheid.

sluiting

 

Bronnen: Geshe Lhakdor: Compendium of precepts in verses
& Bendall, Cecil: Siksa Samuccaya; a compendium of Buddhist doctrine. London 1922.
Vertaling: Gedel. Er is ook een pdf-versie.