Advies bij een afscheid (Milarepa)

Advies bij een afscheid

Eigendom en bezit zijn als de ochtenddauw;
stel ze onbeperkt beschikbaar,
zonder de geringste gierigheid.

Kostbaar is het lichaam dat kan oefenen;
houd je aan de voorschriften,
als behoedde je je eigen ogen.

Boosheid leidt je naar een laag bestaan;
verlies dus nooit je gemoedsrust,
al kost het je je leven.

Laksheid brengt nooit verwerkelijking;
doe daarom oprecht je best
en laat diepe toewijding heersen.

Afleiding houdt de grote wet verborgen;
vestig je dus geconcentreerd
in onafgebroken oefening.

Boeddhaschap vindt men niet buiten;
wees je daarom innerlijk gewaar
van geesteswerking.

Wankel vertrouwen doemt als een mistbank;
als het geloof dreigt weg te ebben,
verbind je dan des te bewuster met kracht.

 

Bron: Chang, Garma C.C.: The hundred thousand songs of Milarepa.
Boston 1999, p. 626-627
Afbeelding: krishna deltoso
Vertaling: Gedel

sluiting

 

Spiritualiteit

Spiritualiteit is geen kwestie van braafheid (slaafs de regels of rituelen volgen), noch een kwestie van uitzonderlijkheid (speciale ervaring, bijzondere toetsing).
Nee, spiritualiteit is simpelweg het meest basale aspect van mens zijn: toekomen aan onze ware aard.

Innerlijke kwaliteit (spiritualiteit) is de dagelijkse basis van al onze motivatie, van onze beleving en van ons funktioneren:

  • het verklaart de vasthoudendheid in ons zoeken naar geluk
  • het verklaart onze onvrede met vluchtige ervaringen
  • het verklaart ons aanpassingsvermogen, ons leerpotentieel

Want wat heb je als schepsel nu werkelijk nodig?
Twee elementaire dingen:

  1. rust in het hart
  2. brood op de plank

Dat is wat leraren als Boeddha en Christus (en álle goede leraren) hebben verkondigd en belichaamd: innerlijke kwaliteit is de essentie.
Is die basis eenmaal gevestigd, dan valt levensonderhoud en zintuiglijk bestaan vanzelf wel op zijn plaats.
Zij adviseren ten aanzien van wereldse verschijnselen:

  • houd je verre van zaken als roem, bezit, macht, succes – investeer er niet in, haal ze uit je systeem voorzover ze fungeren als motivator en identificator
  • zoek naar werkelijke vervulling en zingeving, zorg dat je je leven goed besteedt, ontdek wat de bedoeling is van jouw bestaan hier

In Boeddha’s eigen leven zijn er drie cruciale momenten aan te wijzen die van doorslaggevende betekenis zijn:

  1. thuisverlaten: anderen loslaten – eenzaamheid overwinnen
  2. verwerkelijking: de tijd loslaten – onbestendigheid overwinnen
  3. sterven: het lichaam loslaten – sterfelijkheid overwinnen

Dit zijn momenten die relevant en navoelbaar zijn voor ieder mens, alleen al in hun symbolische betekenis.
Je kunt ze niet alleen zien als particuliere, tijdgebonden ervaringen maar meer nog als permanente aspecten die voortdurend aan de orde zijn en die te maken hebben met het transcendente (het vormloze) in ons bestaan.

Zij vormen de diepe, universeel menselijke leerprocessen waarin duurzame levenskwaliteit wordt gevestigd en existentiële wetmatigheden blijvend gezag krijgen als reële bewustzijnsstaten.
Ieder van ons hoeft slechts deze drie klussen te klaren.
De rest is bijzaak.

Bedenk: Boeddha heeft het begrip “boeddhisme” nooit gekend…
Hij was niet uit op exclusieve processen of speciale rituelen, wilde geen wereldse instituten oprichten of verandering nastreven van het maatschappelijk bestel.

Het centrale grondmotief in Boeddha’s leven was zelfverwerkelijking, individuele waarheidsvinding, het realiseren van wijsheid: ontwaken.

Bron:
Ad van Dun: Thema’s ter verwerkelijking

 

sluiting

Het Ongeborene (door Zen-meester Bankei)

Niet één van jullie hier in dit gezelschap is onverlicht.
Hier, op dit moment, zitten jullie hier voor mij als boeddha’s.
Ieder van jullie ontving het boeddha-bewustzijn via je moeder toen je geboren werd, en anders niets.
Jullie zijn een verzameling ongeboren boeddha-geesten.
Als iemand denkt: “Nee, ik niet. Ik ben niet verlicht,” dan vraag ik hem naar voren te stappen.
Zeg me dan: wat maakt iemand onverlicht?

In feite bevinden zich hier geen onverlichte mensen.
Nu is het mogelijk dat je bij het verlaten van deze zaal tegen iemand opbotst, of dat iemand jou van achteren omver loopt. Wanneer je naar huis gaat, kan het zijn dat je echtgenoot, zoon, schoondochter of iemand anders iets doet wat je niet leuk vindt. Als zoiets gebeurt, en je houdt daaraan vast en gaat daarover broeden – het bloed stijgt naar je hoofd, je hoorns gaan overeind staan, en je vervalt in allerlei illusies vanwege eigenbelang – dan zal het boeddha-bewustzijn veranderen in een aggressieve geest, of je nu wilt of niet. Zolang dit niet gebeurt, leef je gewoon zoals je bent in het ongeboren boeddha-bewustzijn; je bent niet begoocheld of onverlicht. Maar zodra je er iets anders van maakt, word je een onwetend begoocheld iemand.
Alle illusies werken op dezelfde manier.

Daarom, wat iemand ook mag doen of zeggen, en wat er ook gebeurt, laat de dingen zoals ze zijn. Maak je er niet druk om en zoek geen voordeel voor jezelf. Blijf gewoon zoals je bent, direct in de boeddha-geest, en maak er niks anders van. Als je dat doet, dan zullen er ook geen illusies verschijnen en dan leef je onophoudelijk in het ongeboren bewustzijn. Jij bent een levende, ademende, stevig gevestigde boeddha.
Zie je niet? Je hebt een onbetaalbare schat in handen.

Wat zazen (meditatie) betreft: dat is een kwestie van de boeddha-geest op zijn gemak laten zitten. Het is het boeddhabewustzijn dat onafgebroken zazen doet. Zazen beperkt zich niet tot de tijd die je zittend doorbrengt. Daarom, als mensen hier iets moeten doen terwijl ze zitten, staat het hen vrij om op te staan en het te doen. Het ligt aan henzelf, aan hun bezieling.
Het is dan ook verkeerd om mensen een “grote bal van twijfel” aan te praten.

Mijn weg heeft niets van doen met “eigen kracht” of “kracht van anderen”. Het gaat beide teboven. Het bewijs hiervoor is het volgende.
Je zit hier tegenover me en luistert naar me; als er ergens een mus fluit of een kraai roept, of een man of vrouw zegt iets, of de wind ritselt in de bladeren – ook al zit je zonder enige bedoeling om te luisteren, je zult elk geluid horen en onderscheiden.
Omdat het niet jijzelf is die zorgt voor het horen, is het geen “eigen kracht”.
Anderzijds zou je er niets aan hebben, als een ander de geluiden voor jou zou horen en onderscheiden. Het is dus ook geen “kracht van anderen”.

Wanneer je zo luistert in het ongeborene, wordt elk geluid waargenomen zoals het zich voordoet. En dat geldt voor alle andere dingen, op precies dezelfde manier: het wordt volmaakt verzorgd door het ongeborene. Eenieder die zijn leven doorbrengt in het ongeborene, zal ontdekken dat dit waar is – wie het ook moge zijn. Niemand die in het ongeborene leeft, houdt zich bezig met zelf of ander. Hij leeft voorbij deze dingen.

Een monnik: “Als ik diep in slaap ben, droom ik soms. Waarom heb ik dromen? Wat betekenen ze?”
Bankei: “Als je stevig slaapt, droom je niet. Jouw dromen betekenen dat je niet stevig slaapt.”

Het belangrijkste is te ontdekken wie je bent.
Luister zorgvuldig naar mijn richtlijnen. Als je ernaar handelt, en je wordt er zelf absoluut zeker van, dan ben je op datzelfde ogenblik een levende boeddha.
Stop gewoon, en kijk waar dit zelf van jou vandaan komt.

Als je ongeboren bent, ben je de bron van alle dingen.
Het ongeboren boeddha-bewustzijn is de plek waar de boeddha’s uit het verleden allen hun verwerkelijking bereikten, en waar toekomstige boeddha’s datzelfde zullen doen.
Al bevinden we ons in de nadagen van de dharma, als ook maar iemand in het ongeborene leeft, dan bloeit de dharma in de wereld.
Geen twijfel mogelijk.

 

Dharma onderrichting van Zen meester Bankei (1622-1693).
Bron: Waddell, Norman: The Unborn; the life and teaching of Zen Master Bankei.
San Francisco 1984

 

 

sluiting

Tien principes van Zen-meester Torei


Torei (1721–1792), leerling van Hakuin

Als het om transcendentie gaat:
wie gaat het werkelijk ter harte?

Dit zijn de tien principes waarmee leerlingen hun geest kunnen scholen;
onderzoek ze grondig, alsjeblieft:

  1. Gelofte van mededogen – diep en betrokken
  2. Wilskracht – met hart en ziel
  3. Vermogen tot aandacht – breed en ruim
  4. De spiegel van wijsheid – groot en helder
  5. Besef van je ware aard – transcendentie realiseren
  6. Consequente toepassing – lucide en stabiel
  7. Zelfzuchtige emoties – neem afstand
  8. Wereldlijke ideeën – laat los
  9. Spijtbetuiging – oprecht en doorleefd
  10. Twijfel – grondig en secuur

Toets je eigen geest voortdurend aan deze tien principes.
Als je deze tien principes kunt vertrouwen en ze in praktijk kunt brengen, zul je alles kunnen realiseren – alsof je op je gemak wijst naar de palm van je hand.
Enkel dankzij het zien van hun ware aard bereiken alle boeddha’s ware verlichting en ondersteunen zij bodhisattva’s; daarom moet je op de eerste plaats inzicht krijgen in je ware aard.

Bronnen:
Cleary, Thomas: The Undying Lamp of Zen; The Testament of Zen Master Torei. Boston 2011
Torei, Enji: Discourse on the Inexhaustible Lamp of the Zen School. London 1996

 

 

Geruststellingen bij het sterven (Milarepa)


Milarepa (afb.: Wikipedia)

GERUSTSTELLINGEN BIJ HET STERVEN

Het grote Vrij Zijn van Uitersten
is als een machtige leeuw
die op zijn gemak in de sneeuw ligt
en onbevreesd zijn tanden toont.
Deze visie schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie deze Visie kent!

De hertebok, kalm en onzelfzuchtig,
draagt veelpuntige hoorns van de Ene Soort;
hij slaapt gerieflijk op de vlakte van Zalig Licht.
Dit oefenen schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie zo Oefent!

De vis van de Tien Vervolmakingen
rolt voortdurend met zijn gouden ogen
terwijl hij zwemt in de rivier
van Eindeloos Beleven.
Dit handelen schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie zo Handelt!

De tijgerin van Zelfverwerkelijking
is getooid met rijke strepen;
zij, de pracht van Moeiteloos Mededogen,
slentert onverstoorbaar door de wouden.
Deze discipline schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie Discipline kent!

Het papier van Voor- en Nadeelvormen
beschreef ik met de gewaarzijnsgeest;
in de staat van Non-dualisme
kijk ik nu en bespiegel.
Deze Dharma schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor wie Dharma kent!

De zuivere werking van de Krachtstroom
is als een rijzige adelaar die gedragen
door de vleugels van Kunde en Wijsheid
koerst naar het vorstendom van Leegte.
Deze verwerkelijking schenkt mij, de yogi, vertrouwen.
De dood leidt naar het bevrijdingspad!
De dood brengt vreugde voor de Verwerkelijkte mens!

 

Bron: Chang, Garma C.C.: The hundred thousand songs of Milarepa.
Boston 1999, p. 607
Vertaling: Gedel

sluiting

De leken-bodhisattva


Zen-meester Yuanwu, 1063-1135,
commentator van de beroemde koanverzameling “De Blauwe Rots”

Dit onderwerp [1] is relevant voor iemand die beschikt over heldere vermogens en diepe wijsheid, en die geen moeite heeft om bij het horen van één woord de duizend dingen te begrijpen. Je hebt er een stevige en oprechte intentie voor nodig, en een onwrikbaar vertrouwen.

Op die basis kun je standhouden en zul je je gezag bewaren, en dan kun je allerlei gunstige of ongunstige situaties en steeds wisselende omstandigheden tot één geheel laten versmelten – een samenhangend geheel dat als de lege ruimte is, zonder de geringste belemmering, diepgaand helder, vormloos en stralend, in geen honderden tijdperken of duizend levens veranderend, eensoortig van begin tot eind.
Dit is de enige manier om werkelijk vrede en gemoedsrust te vinden.

Ik ken veel mensen die over een briljant intellect beschikken, maar desondanks hanteren zij hun vermogens op een instabiele manier en hun oefening blijft oppervlakkig. Zij denken dat hun verbale uitingen een blijk zijn van transformatie, want zij nemen aan dat wij als mens op geen enkele manier in staat zijn het wereldlijke te overwinnen. Zo stimuleren zij de doorns van willekeurige beeldvorming, door te pronken met hun verworvenheden en inzichten. Zij maken vaardig gebruik van hun soepele welsprekendheid en denken dat dit de boeddhadharma weerspiegelt. Maar wanneer karmische condities nieuwe situaties laten ontstaan, kunnen zij daar niet in vrijheid mee omgaan, en zo stagneren zij in een voortdurend heen en weer bewegen. Hoe betreurenswaardig!

Dit is waarom de oude meesters uiteenlopende belevingen ondergingen; zij waren niet bang om allerlei vormen van waan en moeite te onderzoeken. Al liepen zij het risico in mootjes gehakt te worden, het maakte hun niets uit; tijdens hun hele oefentraject namen zij de verantwoordelijkheid voor hun eigen geest en maakten die zo solide als ijzer of steen. En wanneer zich het moment aandiende om geboorte-en-dood te doorbreken, dan aarzelden zij geen moment.
Is dat niet kenmerkend voor werkelijk grote mensen, dat hun uitzonderlijke kracht en grootmoedigheid verder gaat dan het emotionele?

Bodhisattva’s die een lekenbestaan leiden en de oefenweg van thuisverlaters tot voorbeeld nemen, zijn te vergelijken met een lotusbloem die bloeit temidden van de vlammen. Het zal altijd moeilijk zijn om ons verlangen naar roem, status en macht te beteugelen; en dan spreken we maar niet over al die ontelbare momenten van pijn en verwarring waartoe het brandend huis van een werelds bestaan [2] zoveel aanleiding geeft. De enige oplossing is dat jijzelf jouw wezenlijk, waarachtig, wonderlijk totaalbestaan verwerkelijkt, en daarmee het punt bereikt waar grote waardigheid en stabiliteit en rust heersen.

Het beste is om alles van je af te werpen, en leeg en eenvoudig te worden. Raak er grondig mee vertrouwd hoe er geen geconditioneerde geest bestaat, en neem waar hoe alle verschijnselen als dromen zijn, als magische illusies. Wees leeg, in alle opzichten, en blijf je geest opschonen naar gelang tijdstip en situatie. Dan zul je beschikken over dezelfde kloppende basis als alle verlichte leken-meesters in de boeddhistische traditie.

Hen die nog niet ontwaakt zijn zul jij dan, conform jouw eigen rijpheid, kunnen helpen zich te bevrijden, zodat je samen de smetteloos transparante oceaan van oorspronkelijk hartsbewustzijn kunt betreden.
Je zult dan niet vergeefs op deze aarde hebben geleefd.


(Onderrichting door Yuanwu.
Bron: Foster, Nelson & Shoemaker, Jack: The roaring stream; a new Zen reader. Hopewell 1996, p. 174/175)

Meer over Yuanwu:
• Cleary, Thomas & Cleary J.C. (vert.): The Blue Cliff Record (Hekigan Roku). Boston 1992
• Cleary, Jonathan C. & Cleary, Thomas: Zen letters; Teachings of Yuanwu. Boston 1994

[1] Zen-beoefening in de wereldse omstandigheden, met andere woorden: leken-bodhisattvaschap.

[2] Een metafoor die al door de Boeddha werd gebruikt; zie bijvoorbeeld de Lotus soetra, of de Dhammapada: “De wereld staat in brand! En u staat te lachen. U verkeert in diepe duisternis. Waarom zoekt u het licht niet?” (Byrom, Thomas: De Dhammapada; de woorden van Boeddha. Heemstede 1994, p. 49)

 

 

Muso’s onderricht


Zen-leraar Muso Kokushi, 1275 -1351 (foto: Werner Forman)

De verlichte staat ligt eeuwig en onveranderlijk in elk mens besloten.
Alleen wie hierop vertrouwt, kan vurig naar verlichting verlangen [bodhicitta].

Er wordt gezegd: ‘Vanaf dit allereerste besef zal de verlichte mens met nooit aflatende toewijding alleen nog maar naar verlichting zoeken.’
Maar ook als je in aangeboren verlichting gelooft: als het alleen maar bij geloven blijft en je er niet één mee bent, kan er nooit sprake zijn van een vurig verlangen naar verlichting.

Het geloof of vertrouwen dat kenmerkend is voor dit vurig verlangen steunt niet op dogma’s of objecten in de buitenwereld. Het betekent dat men door het leven gaat zonder zich ergens aan te hechten; dat men spirituele stadia doorloopt zonder ze als absoluut of het allerhoogste te bestempelen.

Zo’n ontwikkeling kan alleen maar plaatsvinden als je voortdurend beseft dat verlichting alle stadia van ervaren te boven gaat, en dat deze staat van verlichting al van tevoren in je eigen geest besloten ligt.
In het vurige verlangen naar verlichting komt de groei van dit besef steeds sterker tot uitdrukking.

(Bron: Muso Kokushi, T. Cleary: Droomgesprekken over wakker worden.
Heemstede 1995, p. 61)

 

Innerlijk perspectief (video)


Recente dharmapraat, 4 feb. jl., van zenleraar Jiryu Rutschman-Byler, werkaam in de San Quentin gevangenis als meditatieleraar (HIER inspirerende en roerende beelden van die boevenclub).

Vanwege Flash-player probleem hier de rechtstreekse URL van zijn dharmapraat:
https://livestream.com/accounts/3506794/events/6905631/player?

“Hope may be the opposit of despair, but these opposites often share the same sickness.”