Bodhisattva-meditatie (Asanga)

Asanga

Fragment uit de Bodhisattvabhumi van Asanga (4e eeuw n.C., grondlegger van de Yogacaraschool, een van de bronnen van de zentraditie). Hierin beschrijft hij hoe boeddha’s (tathagata’s) beginnende bodhisattva’s onderrichten in meditatie.

Bron:
Asanga: The bodhisattva path to unsurpassed enlightenment; a complete translation of the Bodhisattvabhumi. Boulder 2016, p. 642 e.v.
(vertaling en redaktie: Ad van Dun)

Tathagata’s [boeddha’s] adviseren beginnende bodhisattva’s als volgt.

Goede vriend, nadat je uit eigen beweging en zonder gezelschap naar een afgezonderde plek bent gegaan, richt je eenvoudig je aandacht innerlijk op de naam die je gekregen hebt van je vader en moeder of van je leraar. Daarna overweeg je het volgende.

“Bestaat er buiten mijn zes zintuigfunkties ergens innerlijk, uiterlijk of anderszins een autonome entiteit waar deze naam, deze klank, deze aanduiding of uitdrukking [je eigen naam] betrekking op heeft?”

Wanneer je je aandacht op de juiste manier hierop richt, zul je een dergelijke entiteit niet waarnemen. Enkel de volgende gedachte zal zich aandienen: “Deze willekeurige aanduiding [je eigen naam] treedt slechts op met betrekking tot allerlei willekeurige [wereldse] entiteiten.”

Goede vriend, wanneer dit besef van vluchtigheid met betrekking tot je naam is gewekt in jou en door jou begrepen wordt, richt je op de juiste manier je aandacht innerlijk op de naam ‘oog’, de klank ‘oog’ en de aanduiding ‘oog’ zoals die optreden in verband met je oog. Daarna richt je je aandacht op het volgende.

Je kunt twee dingen constateren met betrekking tot je oog. Het ene is: “Dit is een naam, een klank, een aanduiding ‘oog’”, en het andere is: “Deze naam, klank en aanduiding treden op vanwege de werking van de vitale grondsubstantie [tathata, zodanigheid, ultieme werkelijkheid].” Er bestaat niets anders dan dit, en ons bestaan omvat niet meer dan deze twee aspecten.

Waar het om gaat is dat de naam, de klank en de aanduiding die optreden in verband met het oog niet het oog zijn, en bovendien dat de grondsubstantie die het verschijnen van een notie ‘oog’ mogelijk maakt óók niet een oog is dat intrinsiek werkelijk bestaat.
Dit vraagt om enige toelichting.

Lees verder...
 

Zonder een naam of klank of aanduiding ‘oog’ zou niemand een notie van een oog kunnen ontwikkelen. Anderzijds, wat betreft de grondsubstantie [die het verschijnen van een notie ‘oog’ mogelijk maakt]: gesteld dat deze óók een autonome essentie [d.w.z. een entiteit] zou zijn die men met een naam kan aanduiden, dan is voor het ontstaan van de notie ‘oog’ niet langer [exclusief] de naam ‘oog’ vereist. Want dan zou de notie van wat wij ‘oog’ noemen simpelweg [continu] ontstaan vanuit die substantie zelf, zonder zelfs maar enige naam te hanteren.

Maar een dergelijk funktioneren kunnen we nergens waarnemen. Dit betekent dat de naam ‘oog’ en de klank ‘oog’ ongrijpbare verschijnselen zijn die optreden op basis van een ongrijpbare substantie. Door je aandacht op deze manier te richten op het oog, innerlijk en op de juiste manier, kun je ook met betrekking tot de aanduiding ‘oog’ het besef van vluchtigheid [ongrijpbaarheid, willekeur, illusie] wekken en toelaten.

Zoals dit geldt voor het oog, zo geldt dit ook voor het oor, de neus, de tong, het lichaam en zo verder, tot en met de dingen die worden gezien, gehoord, overwogen en gemaakt, de dingen die verworven zijn en die nagestreefd worden, en de dingen waarover men beraadslaagt en waarop men zich bezint met de geest.

Kortom, de notie van vluchtigheid zal ook gewekt en begrepen worden met betrekking tot alle aanduidingen die verband houden met welk verschijnsel dan ook. Zo zul je vertrouwd raken met het pad van verzamelen [sambhara-marga*] dat tot doel heeft je te bevrijden van het hardnekkig idee dat je een persoonlijk zelf bezit. En op een vergelijkbare manier kun je je ontdoen van de hardnekkige concepten die je hebt ontwikkeld over alle overige verschijnselen.

Dankzij een bewust gewaarzijn waarmee je al het kenbare grondig onderzoekt en dankzij het besef dat alle namen van verschijnelen illusoir zijn, ontdoe je je steeds opnieuw van de vele conceptuele spinsels die zich voordoen naar aanleiding van de talloze verschijnselen. Op deze manier vestig je je duurzaam in de werkelijke substantie [vastu] met een nonconceptuele geest die geen kenmerken heeft en die zich louter bezighoudt met het waarnemen van echte beleving. Je zult eenpuntigheid van geest verwerven, dankzij de beoefening van eenpuntige concentratie die zijn oorsprong vindt in de wijsheid van onze ware natuur.

Wanneer je dan je aandacht bijvoorbeeld richt op onaantrekkelijkheid [onthechting, sterfelijkheid] als meditatie-object, dan moet je de verbinding niet verliezen met dit basisbewustzijn [het besef van ultieme werkelijkheid].
Je kunt aandacht schenken aan welk meditatie-object dan ook: liefdevolle vriendelijkheid [maitri], het geconditioneerde karakter van oorzaak en gevolg [pratityasamutpada], de diversiteit van de elementen [dhatu], de ademhaling volgen [anapana-smriti], de eerste meditatieve verzonkenheid [dhyana], enzovoorts tot en met de staat van gewaarzijn-noch-niet-gewaarzijn [samapatti] of een van de onmetelijke bodhisattva-oefeningen zoals diepe meditatie [samadhi], bovennatuurlijke vermogens [riddhi], eenpuntige concentratie en staten van gelijkmoedigheid.* 
Maar wát je ook doet, laat de verbinding met dit basisbewustzijn continu voelbaar zijn.

Op deze manier zal deze bodhisattva-oefening, deze vorm van aandacht, uiteindelijk leiden tot definitieve-authentieke-complete verlichting [anuttara-samyak-sambodhi].
Weet dat bodhisattva’s via dit pad overal thuisraken. Dit is het advies dat de tathagata’s in het verleden gaven aan beginnende bodhisattva’s, dat zij aan hen in de toekomst zullen geven en dat zij aan hen geven op dit moment.

* zie model Bodhisattva-pad (pdf)

afsluiting

Waarheid, persoon en wereld

Tweede video van Stiltij-verdiepingsweekend van vrijdag 18 tot en met zondag 20 januari 2019 in Cortils, België.

De weg van zelfonderzoek en waarheidsvinding kent talloze aspecten en betreft ons totale bestaan, maar tegelijkertijd verloopt dit oefenpad dagelijks in een kernachtige eenvoud en binnen een natuurlijke samenhang. Wijsheid beoefenen begint met het verschil zien tussen uiterlijke condities en innerlijk potentieel. Gaandeweg leren we het structurele verband tussen beide aspecten kennen.

Verlangen we naar een zinvol en vervuld bestaan, dan is het noodzakelijk om zicht te krijgen op de grote context waarin dit wonderlijke leven zich afspeelt: wat is de ongrijpbare kracht die mijn lichaam, adem en geest beweegt? Hoe doorbreek ik mijn eeuwenoude bevangen-zijn door het subtiele krachtenspel van behoeftigheid, maakbaarheid en illusie?

En wat is ervoor nodig om betrouwbaar en bevrijdend aanwezig te zijn in al die verschillende situaties van concrete sociale interactie en functioneel werk? Hoe verzorg jealle zintuiglijke noodzakelijkheden, individueel en collectief, zonder overdaad en belangenspel? Hoe kan ik daadwerkelijk bijdragen aan een heilzame inrichting van onze samenleving?

> De gebruikte modellen zijn te vinden op:
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Lichtland

Als nieuwjaarsgroet dit lied – Land of light – van de Tannahill Weavers.

Oh sleep in peace, you valleys and hills
Be safe, be free as the breeze
The north wind of fear like a banshee howled
And she drove you down on your knees to pray
She drove you down on your knees

Lift up your head to the morning light
The fight o’er darkness is won
And feast your eyes on the land you love
Its life returning with the sun behold
Its life returning with the sun

And the morning walks proud, shining out like a flame
No evil could subdue
You open up your arms in friendship and joy
To welcome in the newborn day
To welcome in the new

May the spirit so strong in the shadow and storm
Hold fast to what is right
And surely as you breathe the gentle air of peace
This land shall shelter in the light of love
This land shall shelter in the light

© Tannahill Weavers

afsluiting

Illusies overwinnen

Eerste video van Stiltij-verdiepingsweekend van vrijdag 18 tot en met zondag 20 januari 2019 in Cortils, België.

Het kernmateriaal dat steeds aan de orde komt in alle wijsheidsonderzoek komt voort uit de spanning tussen “ikzelf” en “de wereld”.
Hoe ga je goed om met enerzijds het intense krachtenspel van de eigen fysieke en psychische bewogenheid, en anderzijds de onvoorspelbare vloed aan externe impulsen vanwege werk, relaties, projecten.

Kortom: hoe verhoudt zich de dagelijkse maakbaarheid van dit bestaan tegenover de natuurlijke, tijdloze wetmatigheden van het leven?
Wat is wezenlijker: zicht krijgen op innerlijke kwaliteit en menselijke waardigheid temidden van leven en sterven, of verward en gefixeerd investeren in zintuiglijke illusies?

N.b.: een printversie van het model (12-voudige conditionering) dat even aan de orde komt in ’32:50′ is te vinden op: https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/images/twaalfvoudige-ik-fuik.pdf

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Impressies verdiepingsweekend (nov-dec. 2019)

impressie-weekend-nov-2019
Thema: deprofilering

Enkele citaten uit de impressies:

  • Wetend ook dat we allemaal met hetzelfde bezig zijn, namelijk gelukkig worden, … kan ik duidelijker zien wat iemand nodig heeft. (Bert)
  • Het opnemen van de verantwoordelijkheid voor alles wat er in mijn leven gebeurt, is het tegenovergestelde van slachtofferschap. (Didi)
  • Ik zie ineens helderder hoe het ‘van alles moeten’ alleen maar voortkomt uit behoeftigheid. Er is niets van buitenaf dat mij druk oplegt. (Yvonne)
  • Aan de bak gaan. Eenvoud, discipline, versimpeling. Verbinding maken met het onderricht. Historische leraren ontmoeten. Van verkenner naar bewandelaar. (Dave)

» HIER de volledige impressies (teksten en foto’s)
van het verdiepingsweekend van 30 nov. t/m 1dec. 2019 in Cortils (B.)

afsluiting

Boeddha’s ene motief

De boeddha’s in deze wereld
verschijnen enkel vanuit dit ene motief:
ze willen alle levende wezens helpen
zich te openen voor boeddhawijsheid,
ze willen alle levende wezens helpen
de boeddhawijsheid te zien,
ze willen alle levende wezens helpen
de boeddhawijsheid te begrijpen,
ze willen alle levende wezens helpen
de weg van boeddhawijsheid te gaan.

Weet, Shariputra,
dat ik van oudsher een gelofte heb afgelegd
waarmee ik alle wezens wil helpen
gelijk te zijn aan mij, zonder enig onderscheid.

De oorspronkleijke gelofte van alle boeddha’s luidt:
“Door middel van de boeddhaweg die ik bewandel
wil ik alle wezens in het universum helpen
samen met mij dezelfde weg te realiseren.”

Met mijn boeddha-ogen neem ik waar
en zie de schepselen in de zes bestaanswerelden,
behoeftig en zonder vervulling,
op het gevaarlijke pad van sterfelijkheid,
in voortdurende, eindeloze pijn,
stevig geketend aan de vijf verlangens,
zoals het rund zich naar zijn staart keert,
gesmoord in eigenbelang en verdwazing,
blind en onachtzaam.

Maar hoe kan men lijden oplossen
door middel van lijden?

Sinds onheuglijke tijden heb ik
de wet van nirvana [1] aanbevolen en uitgelegd
om de dodelijke aandoening definitief te stillen.
Onophoudelijk heb ik deze waarheid verkondigd.

Maar weet: mijn verkondigen van nirvana
betekent geen daadwerkelijk verdwijnen,
want alle bestaan is van oorsprong
tijdloos gevestigd in nirvana-aard.


Kato, B., Tamura, Y. en Miyasaki, K.: The threefold Lotus sutra.
Tokyo 1975, p. 59-74 (selectie). Vert.: Ad van Dun
Afb.: Cleary, T.: The Buddha scroll. Boston 1999

[1]

Vrede [nirvana] is
de bestendige sfeer
buiten het denken
die ongeboren
niet ontstaan is.

Breet, J. de en Janssen, R.: De verzameling van korte teksten 2.
Rotterdam 2007, p. 214

afsluiting