Bijster

Met aardse stremming en
godsganselijk vermaak
brengt de vaart die ons drijft
slechts golf op golf verwarring

eerst denk je hoe vreemd
dat mijn zuur verdiend profiel
zo labiel moet imponeren

een beetje basilicum kalmeert en
de dis wordt vaardig goedgekeurd
voordat obsessie en fixatie
er met de buit vandoorgaan

zo leert men de truc
die elke wereldling benut
om ijverig te rentenieren

leer liever geesteswijn serveren
in alle kwijnende dagen
zodat aanvoer steeds urgenter wordt
en ieder mens onmisbaar

dan zal geen greintje spijt tot slot
bereid zijn ons te vergezellen
naar landgoed Opgelost.

© gedel.nl

afsluiting

Geschiedenis van waarheid

W.H. Auden (1907-1973)

In een toen waar leven gelijkstond aan geloven,
was waarheid van het vele betrouwbaars het hoogst,
meer basaal, meer aanwezig, dan een gevleugelde leeuw,
een vissenstaarthond of adelaarskopvis, en
laagst nog wij stervelingen, wier dood argwaan wekt.

Waarheid stond model voor het dagelijks bouwen
aan een wereld van dingen die men blijvend gelooft,
zonder te geloven dat kruiken en verhalen,
zuilen en gezang, waar of onwaar zouden zijn:
waarheid voldeed al om waar te zijn.

Dezer dagen waar, praktisch als papierservies,
waarheid wordt vertaald in kilowatt,
moderniseren we dit ambacht tot anti-model,
een onware kreet die elk kind kan weerleggen,
een niets waarvan niemand het bestaan hoeft te geloven.

afsluiting

Het lied van totaalbestaan

Dhirtarashtra, koning van de gandharva’s (hemelse muzikanten) en heerser over het oostelijk gebied van “De hemel van de vier koningen”; zijn harmoniserend, mededogenwekkend wapen is het snaarinstrument.

Het lied van totaalbestaan

Fragment uit een mogelijk vervolg op Ad’s boek Dharmium 
(werktitel: Zelfbevrijding en wereldbehoud)

   1.

Tussen de fooi van welgestelden
en de furie van drenkelingen
ligt het niemandsland dat wij
waanweigeraars betreden

een werkterrein dat ons vergunt
grondig te proeven van volheid
en ademend in puurheid
alle wezens vredig te dienen

zorgvuldig geworven bodhisattva’s
van onbaatzuchtige, edele aard
verbinden zich graag duurzamer
dan om bedrieglijk werelds gewin

dagelijks toetst deze plek van beproeving
ons in levenslang dierbaarste keus:
vervullende vrijheid van oprecht menszijn
of pijnlijke knechting in heilloos verval

met milde kracht leer je werken,
immuun voor valsheid en vervreemding,
je zult een betrouwbaar rustpunt zijn
voor wie inspiratie zoekt en borging

waar niemand zich wijselijk herinnert
aan de volheid van levend totaalbestaan
openbaart de weg toenemend noodzaak
teneinde splijtend verband te bestrijden

blikvernauwing en beelddwang
reduceren de mens tot dierlijke soort
die uit hebzucht, drift en onrust
zijn wezenlijke goedheid vergeet

producent of consument:
beiden kampen met blindheid;
subtiel verleidend of klagend verslaafd
ontgaat ons de zin van dit kostbaar bestaan.

Lees verder...
   2.

Zelfbevrijding en wereldbehoud
zijn de opdracht voor geestelijke krijgers;
naarmate wij ons denken ontgrenzen
wordt het lichaam deelbaar oefenspul

dit tweeledig werk heelt eerst onszelf
en komt dan ten goede aan anderen
dankzij niet gebonden en onbegrensde
oerkracht van geesteswerking

twee fronten levert dit strijdperk
en op elk ben je slagvaardig welkom:
er is reden voor karma-correctie,
tegelijkertijd wordt dharma versterkt

mensen zijn enerzijds kundige makers
hechtend aan al wat hun toevalt,
en anderzijds trage belevers
klampend aan loos houvast

het eerste geval is gebaat bij verzet,
het tweede gedijt bij verinnerlijking;
de maakbare mens koestert overdaad,
de machteloze komt reëel tekort

er is de weke sfeer van welbevinden
die harten sluit en grenzen trekt;
er is de ruwe sfeer van onbehagen
die taal en lichaam aantast

in de eerste stelt men onterecht eisen
en hanteert destructieve gebaren;
de tweede ontbreekt het aan helder zicht
en vergenoegt zich domweg met vermaak

vals ingeschakeld leert men beseffen
hoe noodzakelijk uitschakeling is;
pijnlijk uitgeschakeld gaat men verlangen
naar het vruchtbaar gezag van inschakeling.

   3.

Wij krijgers van vormloze orde
harmoniseren op velerlei vlak;
veroorzaakt nood ondraaglijk lijden
dan word daar allereerst op ingezet

Maar ook: waar terechte winst wacht
investeert een mens des te dieper;
op korte termijn leg ik wondverband,
terwijl genezing meer tijd benodigt

we trainen hiermee twee vaardigheden,
een praktische en een inhoudelijke:
in staat om ruwheid te temperen
steken we in op afbouw van onzin

dit laatste hoort thuis in innerlijkheid
en vereist anoniem opereren;
in het eerste ligt een verzorgingstaak
die ambulant wordt aangepakt

dankzij investeren in geestelijke rijping
wordt ons dharmalichaam actief,
terwijl omgevingsvariabelen bedienen
ons verbindt met boeddhadomein

de oprechte beoefenaar huldigt volop
wat ons steeds weer in staat stelt daartoe:
belichaamde wijsheid van onderricht
en constant stromende hartskwaliteit

de drie juwelen zijn grondig betrouwbaar
en de aard van het pad nergens aangetast,
daarmee bevorder ik volheidsbeleving
die rechtstreeks antwoorden schenkt

zo zijn wijsheidsdienaren toegerust
voor verrassend praktisch manifesteren;
dagelijks anoniem vestigingswerk
verschaft steeds subtieler ambulant toegang.

   4.

Diverse wezens bevolken samsara,
ruw onwetenden en bedrieglijk verfijnden,
koortsig verdwaasd door het tweevoudig gif
van oude verblinding en zinloos gewin

wat men wereld noemt is illusiecultuur
van geestesklontering, cosmetisch vereffend,
want wens en woede tekenen mijn daden
zolang ik door waan word verteerd

deze vervreemding wordt direct verholpen
door zelfbevrijding en wereldbehoud:
transparant herstellen zich karmische clusters
en ontgiftigde functies reageren intact

geen speciale expertise is vereist hier,
landbouwer, yogi of academicus:
ieder van ons is innerlijk geest,
zich bewegend in woord en gebaar

het bevrijdend vuur van hartsbewustzijn
opent de sloten van waangevang,
terwijl de oceanische aard van mededogen
ons verbindt met al wat ademt

wie is er die bewust onvrijheid begroet
of grif onmacht en falen erkent,
en ijdel verwend raak je slechts verontwaardigd
of ontmoedigd bij gebrek aan verweer

maar waarheid koerst niet op commentaar
en het leven herschrijft voor ons niet haar wetten;
wij blindgangers mogen wel dankbaar zijn
dat de weg ons behoedt voor nog heftiger leed

maak daarom nu de heilige keuze
je te wijden aan het pad van bevrijding
en nooit meer, bodhisattva, je te laten misleiden
door heilloze aandrang.

afsluiting

Loflied op zazen

Shogondo: het spiritueel waarderen van iemands lichaam en van de plaats waar hij of zij leeft met het goede en het mooie, zoals wijsheid en mededogen.
Calligrafie door Hakuin; hij zei: ‘Er bestaat geen indrukwekkend gebouw van goud en zilver in een puur boeddhadomein; deze omgeving wordt gezuiverd en mooi ingericht door bodhisattva’s die de intentie bezitten om boeddhaschap te realiseren.’
(Bron: Shinshoji zen museum and gardens)

LOFLIED OP ZAZEN

door Hakuin Zenji (1689-1769)

Schepselen zijn wezenlijk boeddha’s.
Het is als water en ijs:
zonder water geen ijs,
zonder schepselen geen boeddha’s.

Niet wetend hoe nabij de waarheid is
zoeken dolende stervelingen het zinloos ver.
Het is als weeklagen van de dorst
terwijl we omgeven zijn door water,
of alsof we als kind van welvarende ouders
verzeild raken in krotten en sloppen.

De oorzaak van geboorte in de zes werelden
is het duister van onze onwetendheid:
steeds weer betreden we heilloze wegen,
hoe zullen we ooit vrij zijn in alle komen en gaan?

Mahayana zenmeditatie gaat alle lof te boven.
Vrijgevigheid, discipline, en de andere vervolmakingen,
het zingen van Boeddha’s naam, belijden, oefening,
elke bevrijdende handeling: alles komt voort uit zazen.

Zelfs al ga je maar één keer stil zitten,
de verdienste ervan ontkracht alle karma.
Je zult geen verdorven werelden meer zien
en puurheid zal niet ver zijn.

Al openen we ons maar één keer voor dit onderricht,
waardeer het en verwelkom het in vreugde;
en des te meer als in innerlijke verheldering
ons wezen zich rechtstreeks kan openbaren.

Onze ware natuur blijkt geen natuur te zijn
en alle zinloos redeneren lost voorgoed op.
De eenheidspoort van oorzaak en gevolg opent zich,
en de weg van niet-twee, niet-drie leidt recht vooruit.

Laat elke vorm zich vormloos vormen,
dan zal er niets bewegen in ons komen en gaan.
Laat elke gedachte zich gedachtenloos denken,
dan zijn wij de zingende, dansende stem van de Dharma.

Hoe onmetelijk is de ruimte van ongerept gewaarzijn!
Hoe stralend de volle maan van viervoudige wijsheid!

Wat valt er nog te zoeken?
In de blijvende vrede van waarheid
is deze plek zelf hier het lotusland
en dit lichaam zelf het boeddhalichaam.

Bronnen:
Tanahashi, K. en Schneider, D.: Zencirkels. Amsterdam 1985
Suzuki, D.T.: Manual of Zen Buddhism. New York 1960
Harada, Shodo: The path to Bodhidharma. Boston 2000

afsluiting