Bodhisattva-meditatie (Asanga)

Asanga

Fragment uit de Bodhisattvabhumi van Asanga (4e eeuw n.C., grondlegger van de Yogacaraschool, een van de bronnen van de zentraditie). Hierin beschrijft hij hoe boeddha’s (tathagata’s) beginnende bodhisattva’s onderrichten in meditatie.

Bron:
Asanga: The bodhisattva path to unsurpassed enlightenment; a complete translation of the Bodhisattvabhumi. Boulder 2016, p. 642 e.v.
(vertaling en redaktie: Ad van Dun)

Tathagata’s [boeddha’s] adviseren beginnende bodhisattva’s als volgt.

Goede vriend, nadat je uit eigen beweging en zonder gezelschap naar een afgezonderde plek bent gegaan, richt je eenvoudig je aandacht innerlijk op de naam die je gekregen hebt van je vader en moeder of van je leraar. Daarna overweeg je het volgende.

“Bestaat er buiten mijn zes zintuigfunkties ergens innerlijk, uiterlijk of anderszins een autonome entiteit waar deze naam, deze klank, deze aanduiding of uitdrukking [je eigen naam] betrekking op heeft?”

Wanneer je je aandacht op de juiste manier hierop richt, zul je een dergelijke entiteit niet waarnemen. Enkel de volgende gedachte zal zich aandienen: “Deze willekeurige aanduiding [je eigen naam] treedt slechts op met betrekking tot allerlei willekeurige [wereldse] entiteiten.”

Goede vriend, wanneer dit besef van vluchtigheid met betrekking tot je naam is gewekt in jou en door jou begrepen wordt, richt je op de juiste manier je aandacht innerlijk op de naam ‘oog’, de klank ‘oog’ en de aanduiding ‘oog’ zoals die optreden in verband met je oog. Daarna richt je je aandacht op het volgende.

Je kunt twee dingen constateren met betrekking tot je oog. Het ene is: “Dit is een naam, een klank, een aanduiding ‘oog’”, en het andere is: “Deze naam, klank en aanduiding treden op vanwege de werking van de vitale grondsubstantie [tathata, zodanigheid, ultieme werkelijkheid].” Er bestaat niets anders dan dit, en ons bestaan omvat niet meer dan deze twee aspecten.

Waar het om gaat is dat de naam, de klank en de aanduiding die optreden in verband met het oog niet het oog zijn, en bovendien dat de grondsubstantie die het verschijnen van een notie ‘oog’ mogelijk maakt óók niet een oog is dat intrinsiek werkelijk bestaat.
Dit vraagt om enige toelichting.

Lees verder...
 

Zonder een naam of klank of aanduiding ‘oog’ zou niemand een notie van een oog kunnen ontwikkelen. Anderzijds, wat betreft de grondsubstantie [die het verschijnen van een notie ‘oog’ mogelijk maakt]: gesteld dat deze óók een autonome essentie [d.w.z. een entiteit] zou zijn die men met een naam kan aanduiden, dan is voor het ontstaan van de notie ‘oog’ niet langer [exclusief] de naam ‘oog’ vereist. Want dan zou de notie van wat wij ‘oog’ noemen simpelweg [continu] ontstaan vanuit die substantie zelf, zonder zelfs maar enige naam te hanteren.

Maar een dergelijk funktioneren kunnen we nergens waarnemen. Dit betekent dat de naam ‘oog’ en de klank ‘oog’ ongrijpbare verschijnselen zijn die optreden op basis van een ongrijpbare substantie. Door je aandacht op deze manier te richten op het oog, innerlijk en op de juiste manier, kun je ook met betrekking tot de aanduiding ‘oog’ het besef van vluchtigheid [ongrijpbaarheid, willekeur, illusie] wekken en toelaten.

Zoals dit geldt voor het oog, zo geldt dit ook voor het oor, de neus, de tong, het lichaam en zo verder, tot en met de dingen die worden gezien, gehoord, overwogen en gemaakt, de dingen die verworven zijn en die nagestreefd worden, en de dingen waarover men beraadslaagt en waarop men zich bezint met de geest.

Kortom, de notie van vluchtigheid zal ook gewekt en begrepen worden met betrekking tot alle aanduidingen die verband houden met welk verschijnsel dan ook. Zo zul je vertrouwd raken met het pad van verzamelen [sambhara-marga*] dat tot doel heeft je te bevrijden van het hardnekkig idee dat je een persoonlijk zelf bezit. En op een vergelijkbare manier kun je je ontdoen van de hardnekkige concepten die je hebt ontwikkeld over alle overige verschijnselen.

Dankzij een bewust gewaarzijn waarmee je al het kenbare grondig onderzoekt en dankzij het besef dat alle namen van verschijnelen illusoir zijn, ontdoe je je steeds opnieuw van de vele conceptuele spinsels die zich voordoen naar aanleiding van de talloze verschijnselen. Op deze manier vestig je je duurzaam in de werkelijke substantie [vastu] met een nonconceptuele geest die geen kenmerken heeft en die zich louter bezighoudt met het waarnemen van echte beleving. Je zult eenpuntigheid van geest verwerven, dankzij de beoefening van eenpuntige concentratie die zijn oorsprong vindt in de wijsheid van onze ware natuur.

Wanneer je dan je aandacht bijvoorbeeld richt op onaantrekkelijkheid [onthechting, sterfelijkheid] als meditatie-object, dan moet je de verbinding niet verliezen met dit basisbewustzijn [het besef van ultieme werkelijkheid].
Je kunt aandacht schenken aan welk meditatie-object dan ook: liefdevolle vriendelijkheid [maitri], het geconditioneerde karakter van oorzaak en gevolg [pratityasamutpada], de diversiteit van de elementen [dhatu], de ademhaling volgen [anapana-smriti], de eerste meditatieve verzonkenheid [dhyana], enzovoorts tot en met de staat van gewaarzijn-noch-niet-gewaarzijn [samapatti] of een van de onmetelijke bodhisattva-oefeningen zoals diepe meditatie [samadhi], bovennatuurlijke vermogens [riddhi], eenpuntige concentratie en staten van gelijkmoedigheid.* 
Maar wát je ook doet, laat de verbinding met dit basisbewustzijn continu voelbaar zijn.

Op deze manier zal deze bodhisattva-oefening, deze vorm van aandacht, uiteindelijk leiden tot definitieve-authentieke-complete verlichting [anuttara-samyak-sambodhi].
Weet dat bodhisattva’s via dit pad overal thuisraken. Dit is het advies dat de tathagata’s in het verleden gaven aan beginnende bodhisattva’s, dat zij aan hen in de toekomst zullen geven en dat zij aan hen geven op dit moment.

* zie model Bodhisattva-pad (pdf)

afsluiting

Organisch ontwaken

Afsluitende, zesde video van het verdiepingsweekend van 7-9 december 2018.
Locatie: de Keutenberg in Schin op Geul.

Definitieve kwaliteit ontvouwt zich organisch in ons. We worden ons bewust van de volheid waartoe we in staat zijn en die we zo diep verlangen. Hierin ligt de zin, de bedoeling van het leven. Alle oefening is enkel leren deze bedoeling te belichamen in de realiteit van ons bestaan.

Zelfs alle moeite en onafheid kunnen begrepen worden als facetten van ons ontwaken, als “brandhout voor het vuur”. Maar we zijn natuurlijk zelf verantwoordelijk voor het faciliteren van onze vrijheid. Als mens leer je ja te zeggen tegen deze diepe uitnodiging van het leven.

Zo zijn we gaandeweg in staat om onze innerlijke kracht en vermogens te herkennen en in te zetten. Niet alleen voor je eigen bevrijding, maar ook ter ondersteuning van alle andere vormen van leven die lijden.

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Voel je eigen volheid

Vijfde video van het verdiepingsweekend van 7-9 december 2018.
Locatie: de Keutenberg in Schin op Geul.

We beschikken in ons centrum over zuivere, onvervreemdbare hartskwaliteiten: moed, wijsheid, inzet, mededogen. Op basis van die dharmische kernkracht – je innerlijk potentieel, je menszijn – kun je op een ontspannen maar stevige manier de resterende karmische hindernissen opschonen: de misverstanden over wereldse condities en persoonlijke eigenschappen. Wijsheid beoefenen resulteert in zelfkennis. Het volle leven komt voorgoed centraal te staan, en je afkalvend egoïsme is een tijdelijk, perifeer gegeven.

Hoe vreemd is het niet dat we onze vervulling steeds weer willen processen, controleren, doseren? Het ik wil denkenderwijs steeds het heft in handen houden, de scepter zwaaien, vanwege de angst voor overgave, voor de kracht van alle innerlijke werking. Het is makkelijker een consistent beheersbaar procesverhaal erop na te houden, dan elk moment open te staan voor transformatie.

Maar de weg van wijsheid gaat juist hierover. Bevrijding en ontwaken is alle aspecten van dit bestaan, innerlijk en uiterlijk, groot en klein, vluchtig en onverwoestbaar, leren kennen, leren voelen, leren belichamen: de realisatie van je totaalbestaan.

 

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Hartstherapie dankzij hartsbewustzijn

Vierde video van het verdiepingsweekend van 7-9 december 2018.
Locatie: de Keutenberg in Schin op Geul.

Als vervolg van De innerlijke tocht komt nu belichaming aan de orde.
Hoe kun je stagnatie loslaten en in plaats daarvan elk moment direct leren uitdrukken wat op hartsniveau duidelijk wordt?

Bewustwording laat ons beseffen: vanwege mijn achterliggende onbewustheid (klesha, kleefspul) krijg ik steeds weer te maken met vervorming (karma). Dus moet ik mijn houding veranderen: niets meer zomaar voor lief nemen, maar alles grondig leren kennen.

Een organische totaalaanpak van onze identiteit is vruchtbaar: kleine-ik (karma) maakt deel uit van grote-ik (dharma).
Die insteek voorkomt moralisme of sublimering. Kleinheid, pijn en blindheid maken ons bewust van het sluimerend potentieel in ons hart, van vervulling dus.

Door eerlijk te leren vind je je volheid, puur en definitief.
Dit zelfonderzoek wordt concreet geïllustreerd aan de hand van interactie met de deelnemers aan de retraite.

N.b.: bij fragment 05:05 wordt geciteerd: Een betrouwbaar pad.

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

De innerlijke tocht

Derde video van het verdiepingsweekend van 7-9 december 2018.
(n.b: in de titel staat Cortils vermeld als locatie; dat moet zijn de Keutenberg in Schin op Geul)

Niet enkel sommige aspectjes van mijn leven staan scheef – nee, mijn héle totaliteit, mijn identiteit als geheel is niet op orde. Elke aanleiding om mezelf te willen bevragen zal begrepen moeten worden, zodat er uiteindelijk geen zelfbevraging meer nodig is zodra het oude egoïsme heeft afgedaan.

We verlangen naar volheid van leven, naar levenskwaliteit, maar het koersen op uiterlijkheden levert die vervulling niet: objecten maken ons niet blijvend gelukkig.  Alleen innerlijke kracht en je eerlijk bewust worden zal de ingesleten verkramping, de kleingeestigheidswond genezen. 

We groeien van ‘kind’ via ‘persoon’ naar ‘mens’. Ons leven tendeert naar een bewust en volgroeid totaalbestaan, in gemoedsrust, wijsheid en verbondenheid. Zodra je die innerlijke kant van jezelf herkent komt de stroom van onvoorwaardelijkheid op gang, het potentieel van innerlijke kwaliteit.

Meditatie verandert dan: ‘moeite doen’ wordt ‘ontvankelijk zijn’.
Wijsheid is geen kennis, spiritualiteit is geen therapie: dit is het basis-inzicht, het herstel van je integriteit. Jazeker, er zijn allerlei wenselijke en heilzame condities en noodzakelijke wereldse voorzieningen, maar dat laat onverlet dat er hierbinnen in mij vragen spelen die niet beantwoord worden door dit soort functionele aspecten. 

Dus moeten we leren afscheid te nemen van sociale en psychische verwarring, de vele aannames van schijn en suggestie. In wezen wil ik echtheid, geen spelletjes, geen hypocrisie, geen kleinheid. Zo’n heilzame, edele intentie wekt onze innerlijke kracht.

Deze keuze leidt naar een fundamentele ommekeer: we gaan op bestaansniveau van binnenuit leven en we stoppen met koersen op conventie en code. Intentie gaat expressie worden, je bent een levendige, authentieke, geestelijke kracht die belichaamd wordt.

Het feit dat we diepgaand geest zijn kan soms haast surrealistisch voelen. Maar surrealisme (transcendentie) is in feite een synoniem voor realiteit, zoals realiteit een synoniem is voor illusie. Want ons idee van ‘de wereld’ en ‘mijn lichaam’ en ‘de anderen’ is niet meer dan dat: een idee, een aanname, een constructie.

Beoefening van de weg is dus ook een stevige ontnuchtering, een diepgaand loslaten en durven omkeren van oude ideeën. Alleen deze heroriëntatie kan ons vervulling en betrouwbaarheid schenken. Zelfs ons sterven weet ons niet te doen ontwaken – alleen bewustwordingskracht is daartoe in staat: beseffen wat alles behelst, goed kunnen omgaan met alles.

Alles volledig en zorgvuldig leren navoelen en begrijpen is veel interessanter dan slechts een beetje inzicht verzamelen. Als we ons rechtstreeks leren inleven en ons in mededogen met alle levende wezens kunnen verbinden, nivelleert dat ook de neurotische tendens om iets speciaals te willen zijn.

Zo onderschrijf je de beproefde leerintentie van een wijsheidsbeoefenaar, een bodhisattva. Het hangt van onszelf af óf en hoezeer die intentie tot bloei komt: ik ben verantwoordelijk voor mijn keuzes, voor de invulling, het verloop en de betekenis van dit leven.

 

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Maakbaarheid is halve waarheid

Tweede video van het verdiepingsweekend van 7-9 december 2018.
(n.b: in de titel staat Cortils vermeld als locatie; dat moet zijn de Keutenberg in Schin op Geul)

Wijze mensen zullen de maakbaarheid van ons bestaan niet verwarren met zingeving Wij hebben niets externs nodig om authentiek en compleet onszelf te zijn.

Vervulling is een innerlijke factor die ieder van ons zélf moet realiseren als een centrale en vitale bron. Dan zullen andere, meer tijdelijke en functionele vormen van vervulling je niet langer van de wijs brengen.

De juiste levenshouding laat ons voelen hoe illusies en constructies principieel ontoereikend zijn – maar om dit te kunnen bevestigen moeten we eerst alle condities en vermogens ten volle leren kennen.

Deze individuele en existentële bewustwording is hard nodig, want egoïsme is niets anders een destructief, verkeerd gehanteerd principe.

 

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting