Zen is boeddhaschap

Vierde video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

“Wie Leegte kent, verschilt niet ervan.”
Zen-leraar Wumen (Fischer-Schreiber, I. e.a.: The Encyclopedia of Eastern Philosophy and Religion. Boston 1994, p. 418)

De Mahayana-geest van Zen leert ons hoe we voorgoed in echtheid kunnen leven: wijs en mededogend. Daarom oefenen we ons in het loslaten van conditionering. Je krijgt dan zicht op schijnbaar onschuldig, maar subtiel belemmerend spul.
Bovendien hebben we structurele hulp nodig, om de verbinding met het volle leven te herstellen. Maar het valt ons moeilijk om de natuurlijke functie van hulp te zien, vanwege de haast biologische drang om onze kleine, ingevulde en maakbare “afheid” in stand te houden.

Beoefenaars krijgen oog voor de bevrijdende kracht van innerlijkheid. Een van de termen die het dharma-onderricht hiervoor gebruikt is boeddhadomein (buddhakshetra): het werkterrein van een bodhisattva. Bodhisattva’s zijn leergierige en onconventionele individuen die het menselijk potentieel beseffen en die het wijsheidsonderricht waarderen zoals dat bijvoorbeeld te vinden is in de soetra’s van Shakyamuni Boeddha of van Vimalakirti.

Zo komen twee centrale termen “leegte” en “verdienste” een stuk dichterbij. Zij staan voor respectievelijk wijsheid en mededogen, de twee natuurlijke hartskwaliteiten van vervulde mensen. Die bestaanskwaliteit maken we ons eigen via het beoefenen van ons innerlijk potentieel in een steeds levendiger pad van 10 stadia (bhumi).

> een afbeelding van het “actieradii”-model van de bodhisattva::
http://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/actieradii.htm

> een overzicht van de impressies van deelnemers:
http://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/index.html

HIER alle Youtube-video’s

Smulspul: soetra-studie

Derde video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

Tijdens deze retraite hebben we voor het studie-gedeelte geproefd van de Vimalakirti-soetra, een bekend geschrift uit de Mahayana-boeddhisme. Vimalakirti, de leken-bodhisattva die grote jongens als Shariputra en Manjushri peentjes laat zweten, heeft veel weg van de oude, soevereine Zen-meesters. Je merkt, al lezende en navoelende, hoe de hoofdpersonen thuis zijn in innerlijkheid, hoe zij vertrouwd zijn met de grote thema’s van het menselijk bestaan.

En altijd is er op de achtergrond de Boeddha aanwezig, als constant rustpunt, als ruimte van helderheid en diepe bedoeling. Dit onderricht gaat niet over klein grut, over sentiment of persoonlijke verbetering: hier gaat het over definitief wakker worden, over bevrijding uit een gedroomde krampstaat waarin mensen zich onbewust in de nesten werken.

Wijsheid behelst veel meer dan kennis verzamelen – dat laatste doen dieren ook. En spontane levenskwaliteit laat zich niet vangen met “verklaarbaarheid”. Wijs en mededogend in het leven staan vraagt nu eenmaal oefening, voor de geconditioneerde wezens die wij zijn. Maar het is wel heel fijn als dit oefenen dankzij het onderricht van de soetra’s zó betekenisvol en inspirerend kan voelen!

(Gebruikte literatuur, o.a.: Lamotte, Etienne: The teaching of Vimalakirti. Oxford 1976)

 

> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s

 

 

Waarom zelfbeleving ons verwart

Tweede video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

Onze zelfbeleving is het resultaat van diverse informatiebronnen, innerlijk (opgeslagen waarden, conclusies, behoeften etc.) en uiterlijk (zintuiglijke signalen). Alle informatie verwerken we via een 5-voudige reeks van “ophopingen” (skandha’s): stations die ons helpen de bruikbaarheid van alle informatie te bepalen.

Naast onze moeite om in elk moment de actuele stroom van signalen en impulsen goed te hanteren, werkt er intussen ook nog in ons bewustzijn een lange-termijn krachtenspel: onverwerkte karmisch condities én uitnodigend dharma-potentieel. De eerstgenoemde kracht opereert vanuit de “alaya”-laag (voorraadbewustzijn); de laatstgenoemde is onze boeddha-natuur (tathagata-garbha), de ware aard van ons mens-zijn.

Het beoefenen van bodhisattvaschap betekent niks anders dan zicht krijgen op het geheel van al die krachten en daardoor in staat zijn elk moment zinvol om te gaan met zowel de steeds wisselende condities als met ons diepste potentieel.

 

HIER een model van onze subtiele, tweevoudige zelfbeleving
> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s

 

 

Inzicht in samsara (geconditioneerd bestaan)

Video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

Een verkenning van samsara, onze verkeerd begrepen en pijnlijk functionerende “wereld” en “ik-idee”. Vanwege hun innerlijke kwaliteiten zijn wijze mensen voor hun volheid van beleving niet afhankelijk van externe, wereldse condities.

Voor geconditioneerde stervelingen is het grondprobleem een tweevoudige blindheid (onwetendheid): het blind zijn voor de wet van oorzaak en gevolg, en het blind zijn voor hun innerlijk potentieel. Het niet beseffen van de vervuiling en vervorming die dit tot gevolg heeft, leidt tot wens en woede, de twee vergiftigingen (basis-conditioneringen).

Bewustzijn is onze menselijke grondsubstantie, wezenlijker nog dan adem of lichaamsweefsel. Het is deze niet-geconditioneerde grondkracht die zorgt voor samenhang én transformatie. Zowel onze karmische moeite alsook onze dharmische bevrijding worden bepaald door de rijpheid, dat wil zeggen, door ons vermogen tot wijsheid en mededogen (hartsbewustzijn).

 

HIER een model van de 12-voudige keten van “samsara”
> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s

 

 

Geloven in jezelf

Derde en laatste video van overleg 23 juni 2018.

De wijsheid van Zen nodigt je uit je te openen voor de totale werkelijkheid (dharma) en dus ook te leren kijken naar je knoopspul (karma). Dat kan licht en flexibel gebeuren, als heilzaam werkspul dat toenemend interessant voelt en bevrijdend werkt.

Wat ons helpt hierbij is identificatie met de oude leraren, met iemand als Boeddha. Alle leraren beroepen zich immers op zijn ervaring, en alle methodes die we nu gebruiken zijn in essentie al te vinden in Boeddha’s onderrichtingen.

Deze wijsheidsweg is juist zo waardevol omdat hierdoor een definitieve bevrijding (ontwaken) mogelijk wordt uit de verblinding en verwarring die ons dagelijks doet lijden en die de wereld tot zo’n pijnlijke plek maakt.

Wil je het potentieel van deze weg realiseren, dat wil zeggen, je diepste identiteit, je ware aard, dan moet je om te beginnen gaan geloven en vertrouwen in het bestaan ervan – al was het maar omdat alle serieuze onderricht het daar zo uitgebreid over heeft.

 

> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s

 

 

De volheid van zelfbeleving

Video van het Stiltij-verdiepingsweekend 22 juni 2018 in Cortils (B.).

We realiseren wijsheid en mededogen door onze bestaande tweepoligheid na te voelen: de kleine, begoochelde beleving van een ik-verhaal, en de diepere en definitievere beleving van een authentieke innerlijkheid.

Geloof je in de gewenste eindkwaliteit van je hartspotentieel, van je mens-zijn?
Zie je wat ervoor nodig is om het te realiseren: motief en methode, visie en praktijk?

Eenheid met het leven realiseren start met een eerlijk besef van de scheiding en pijn die we ervaren – dat is de kernboodschap van de Boeddha.

 

HIER alle Youtube-video’s

 

Spiritualiteit

Spiritualiteit is geen kwestie van braafheid (slaafs de regels of rituelen volgen), noch een kwestie van uitzonderlijkheid (speciale ervaring, bijzondere toetsing).
Nee, spiritualiteit is simpelweg het meest basale aspect van mens zijn: toekomen aan onze ware aard.

Innerlijke kwaliteit (spiritualiteit) is de dagelijkse basis van al onze motivatie, van onze beleving en van ons funktioneren:

  • het verklaart de vasthoudendheid in ons zoeken naar geluk
  • het verklaart onze onvrede met vluchtige ervaringen
  • het verklaart ons aanpassingsvermogen, ons leerpotentieel

Want wat heb je als schepsel nu werkelijk nodig?
Twee elementaire dingen:

  1. rust in het hart
  2. brood op de plank

Dat is wat leraren als Boeddha en Christus (en álle goede leraren) hebben verkondigd en belichaamd: innerlijke kwaliteit is de essentie.
Is die basis eenmaal gevestigd, dan valt levensonderhoud en zintuiglijk bestaan vanzelf wel op zijn plaats.
Zij adviseren ten aanzien van wereldse verschijnselen:

  • houd je verre van zaken als roem, bezit, macht, succes – investeer er niet in, haal ze uit je systeem voorzover ze fungeren als motivator en identificator
  • zoek naar werkelijke vervulling en zingeving, zorg dat je je leven goed besteedt, ontdek wat de bedoeling is van jouw bestaan hier

In Boeddha’s eigen leven zijn er drie cruciale momenten aan te wijzen die van doorslaggevende betekenis zijn:

  1. thuisverlaten: anderen loslaten – eenzaamheid overwinnen
  2. verwerkelijking: de tijd loslaten – onbestendigheid overwinnen
  3. sterven: het lichaam loslaten – sterfelijkheid overwinnen

Dit zijn momenten die relevant en navoelbaar zijn voor ieder mens, alleen al in hun symbolische betekenis.
Je kunt ze niet alleen zien als particuliere, tijdgebonden ervaringen maar meer nog als permanente aspecten die voortdurend aan de orde zijn en die te maken hebben met het transcendente (het vormloze) in ons bestaan.

Zij vormen de diepe, universeel menselijke leerprocessen waarin duurzame levenskwaliteit wordt gevestigd en existentiële wetmatigheden blijvend gezag krijgen als reële bewustzijnsstaten.
Ieder van ons hoeft slechts deze drie klussen te klaren.
De rest is bijzaak.

Bedenk: Boeddha heeft het begrip “boeddhisme” nooit gekend…
Hij was niet uit op exclusieve processen of speciale rituelen, wilde geen wereldse instituten oprichten of verandering nastreven van het maatschappelijk bestel.

Het centrale grondmotief in Boeddha’s leven was zelfverwerkelijking, individuele waarheidsvinding, het realiseren van wijsheid: ontwaken.

Bron:
Ad van Dun: Thema’s ter verwerkelijking

 

sluiting