Nirvana van de boeddha’s

Bodhisattva Dridhamati vroeg aan devaputra Matyabhimukha: “Waar gaan de boeddha’s heen?”
De devaputra antwoordde: “De boeddha’s gaan, vanwege de zodanigheid [tathata] der dingen, nergens heen.”

Dridhamati: “Gaan de boeddha’s niet naar nirvana?”
De devaputra: “Alle dingen bevinden zich al in nirvana; daarom gaan de boeddha’s niet naar nirvana. Waarom? Vanwege de aard van nirvana zelf, gaat men niet naar nirvana.”

Dridhamati: “Heeft de Tathagata [boeddha Shakyamuni] niet gezegd: ‘Alle boeddha’s, talrijk als de zandkorrels langs de Ganges, verschijnen en bereiken nirvana’?”
De devaputra: “Goede vriend, heeft hij niet ook gezegd: ‘Er is één individu dat in de wereld verschijnt voor het welzijn en geluk van vele levende wezens, voor de ontwikkeling, het welzijn en het geluk van het grote lichaam waar mensen en goden toe behoren. Wie is dat ene individu? De Tathagata, de heilige, de weergaloos volmaakte verlichte’.
Hoe zie je dit? Zou de Tathagata werkelijk een individu zijn dat onderhevig is aan ontstaan en vergaan?”

Dridhamati: “O devaputra, de Tathagata wordt in werkelijkheid niet gekenmerkt door ontstaan of vergaan.”
De devaputra: “Goede vriend, weet dan: ook al spreekt de Tathagata over ‘Boeddha die in de wereld verschijnt’, voor de Tathagata is er geen werkelijk verschijnen. En ook al spreekt de Tathagata over ‘Boeddha die opgaat in nirvana, voor de Tathagata is er geen werkelijk opgaan.”

Dridhamati: “Zijn er op dit moment niet ontelbare Tathagata’s die volledige verwerkelijking bereiken?”
De devaputra: “Het is geheel in overeenstemming met de wet [letterlijk: de natuur] van het niet-ontstaan en het niet-vergaan dat de Tathagata’s volledige verwerkelijking bereiken.
Goede vriend, het doet er niet toe of er boeddha’s verschijnen in de wereld en of zij opgaan in nirvana. Waarom? De Tathagata’s begrijpen volledig dat alle dharma’s [verschijnselen] in essentie vredig van aard zijn – dat is waarom zij boeddha’s worden genoemd.”

Dridhamati: “Als alle dharma’s wezenlijk vredig zijn, hoe moet men dan de functie van nirvana [het opgaan in vrede] zelf begrijpen?”
De devaputra: “Het feit dat alle dharma’s wezenlijk vredig zijn is identiek aan nirvana zelf. Als je dit begrijpt, begrijp je de aard van nirvana.
Goede vriend, als de Tathagata’s optreden in de wereld, dan is dat niet dankzij een ontstaan, een tijdsduur en een vergaan; het is juist dankzij de afwezigheid van ontstaan, tijdsduur en vergaan, dat het optreden van een Boeddha kan worden aangeduid.”

Bron: E. Lamotte: Surangamasamadhisutra; the concentration of heroic progress. London 1998, p 165-166 (vert.: Ad van Dun)
Afbeelding: bodhisattva Avalokiteshvara

afsluiting

Reële ommekeer

Vijfde video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

Verdere uitleg over bodhisattva-beoefening aan de hand van de Vimalakirti-soetra (versie van Etienne Lamotte). Aan bod komen thema’s als buddhakshetra [zie vorige video], losmaken van conditionering (“purification”), je eigen geest waarderen en innerlijke kwaliteit belichamen.

Om deze weg zinvol te doen voelen en te willen bewandelen moet je de pijn én de potentie van ons mens-zijn kunnen voelen, d.w.z. enigszins begrijpen waarom de Boeddha het heeft over “lijden”.

Onze wereld is de weergave van onze onbegrepen of genegeerde innerlijkheid. We moeten onze normale volheid van mens-zijn herstellen en onszelf opnieuw completeren tot een authentiek geheel van “waarnemen” (brein) en “weten” (hart).

Dit is de wezenlijke ommekeer, de concrete verwerkelijking waar het Mahayana-bodhisattvapad over gaat: de “fundamental change” (ashrayaparavritti). De video rondt af met een lofzang op monseigneur Etienne Lamotte (1903-1983) en de wonderlijke aard waarop hij functioneert in dienst van wijsheid.

> een overzicht van de impressies van deelnemers:
http://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Zen is boeddhaschap

Vierde video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

“Wie Leegte kent, verschilt niet ervan.”
Zen-leraar Wumen (Fischer-Schreiber, I. e.a.: The Encyclopedia of Eastern Philosophy and Religion. Boston 1994, p. 418)

De Mahayana-geest van Zen leert ons hoe we voorgoed in echtheid kunnen leven: wijs en mededogend. Daarom oefenen we ons in het loslaten van conditionering. Je krijgt dan zicht op schijnbaar onschuldig, maar subtiel belemmerend spul.
Bovendien hebben we structurele hulp nodig, om de verbinding met het volle leven te herstellen. Maar het valt ons moeilijk om de natuurlijke functie van hulp te zien, vanwege de haast biologische drang om onze kleine, ingevulde en maakbare “afheid” in stand te houden.

Beoefenaars krijgen oog voor de bevrijdende kracht van innerlijkheid. Een van de termen die het dharma-onderricht hiervoor gebruikt is boeddhadomein (buddhakshetra): het werkterrein van een bodhisattva. Bodhisattva’s zijn leergierige en onconventionele individuen die het menselijk potentieel beseffen en die het wijsheidsonderricht waarderen zoals dat bijvoorbeeld te vinden is in de soetra’s van Shakyamuni Boeddha of van Vimalakirti.

Zo komen twee centrale termen “leegte” en “verdienste” een stuk dichterbij. Zij staan voor respectievelijk wijsheid en mededogen, de twee natuurlijke hartskwaliteiten van vervulde mensen. Die bestaanskwaliteit maken we ons eigen via het beoefenen van ons innerlijk potentieel in een steeds levendiger pad van 10 stadia (bhumi).

> een afbeelding van het “actieradii”-model van de bodhisattva::
http://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/actieradii.htm

> een overzicht van de impressies van deelnemers:
http://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/index.html

HIER alle Youtube-video’s

Smulspul: soetra-studie

Derde video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

Tijdens deze retraite hebben we voor het studie-gedeelte geproefd van de Vimalakirti-soetra, een bekend geschrift uit de Mahayana-boeddhisme. Vimalakirti, de leken-bodhisattva die grote jongens als Shariputra en Manjushri peentjes laat zweten, heeft veel weg van de oude, soevereine Zen-meesters. Je merkt, al lezende en navoelende, hoe de hoofdpersonen thuis zijn in innerlijkheid, hoe zij vertrouwd zijn met de grote thema’s van het menselijk bestaan.

En altijd is er op de achtergrond de Boeddha aanwezig, als constant rustpunt, als ruimte van helderheid en diepe bedoeling. Dit onderricht gaat niet over klein grut, over sentiment of persoonlijke verbetering: hier gaat het over definitief wakker worden, over bevrijding uit een gedroomde krampstaat waarin mensen zich onbewust in de nesten werken.

Wijsheid behelst veel meer dan kennis verzamelen – dat laatste doen dieren ook. En spontane levenskwaliteit laat zich niet vangen met “verklaarbaarheid”. Wijs en mededogend in het leven staan vraagt nu eenmaal oefening, voor de geconditioneerde wezens die wij zijn. Maar het is wel heel fijn als dit oefenen dankzij het onderricht van de soetra’s zó betekenisvol en inspirerend kan voelen!

(Gebruikte literatuur, o.a.: Lamotte, Etienne: The teaching of Vimalakirti. Oxford 1976)

 

> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s

 

 

Waarom zelfbeleving ons verwart

Tweede video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

Onze zelfbeleving is het resultaat van diverse informatiebronnen, innerlijk (opgeslagen waarden, conclusies, behoeften etc.) en uiterlijk (zintuiglijke signalen). Alle informatie verwerken we via een 5-voudige reeks van “ophopingen” (skandha’s): stations die ons helpen de bruikbaarheid van alle informatie te bepalen.

Naast onze moeite om in elk moment de actuele stroom van signalen en impulsen goed te hanteren, werkt er intussen ook nog in ons bewustzijn een lange-termijn krachtenspel: onverwerkte karmisch condities én uitnodigend dharma-potentieel. De eerstgenoemde kracht opereert vanuit de “alaya”-laag (voorraadbewustzijn); de laatstgenoemde is onze boeddha-natuur (tathagata-garbha), de ware aard van ons mens-zijn.

Het beoefenen van bodhisattvaschap betekent niks anders dan zicht krijgen op het geheel van al die krachten en daardoor in staat zijn elk moment zinvol om te gaan met zowel de steeds wisselende condities als met ons diepste potentieel.

HIER een model van onze subtiele, tweevoudige zelfbeleving
> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s

Inzicht in samsara (geconditioneerd bestaan)

Video van de retraite 10-14 september 2018 in Cortils.

Een verkenning van samsara, onze verkeerd begrepen en pijnlijk functionerende “wereld” en “ik-idee”. Vanwege hun innerlijke kwaliteiten zijn wijze mensen voor hun volheid van beleving niet afhankelijk van externe, wereldse condities.

Voor geconditioneerde stervelingen is het grondprobleem een tweevoudige blindheid (onwetendheid): het blind zijn voor de wet van oorzaak en gevolg, en het blind zijn voor hun innerlijk potentieel. Het niet beseffen van de vervuiling en vervorming die dit tot gevolg heeft, leidt tot wens en woede, de twee vergiftigingen (basis-conditioneringen).

Bewustzijn is onze menselijke grondsubstantie, wezenlijker nog dan adem of lichaamsweefsel. Het is deze niet-geconditioneerde grondkracht die zorgt voor samenhang én transformatie. Zowel onze karmische moeite alsook onze dharmische bevrijding worden bepaald door de rijpheid, dat wil zeggen, door ons vermogen tot wijsheid en mededogen (hartsbewustzijn).

 

HIER een model van de 12-voudige keten van “samsara”
> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s

 

 

Geloven in jezelf

Derde en laatste video van overleg 23 juni 2018.

De wijsheid van Zen nodigt je uit je te openen voor de totale werkelijkheid (dharma) en dus ook te leren kijken naar je knoopspul (karma). Dat kan licht en flexibel gebeuren, als heilzaam werkspul dat toenemend interessant voelt en bevrijdend werkt.

Wat ons helpt hierbij is identificatie met de oude leraren, met iemand als Boeddha. Alle leraren beroepen zich immers op zijn ervaring, en alle methodes die we nu gebruiken zijn in essentie al te vinden in Boeddha’s onderrichtingen.

Deze wijsheidsweg is juist zo waardevol omdat hierdoor een definitieve bevrijding (ontwaken) mogelijk wordt uit de verblinding en verwarring die ons dagelijks doet lijden en die de wereld tot zo’n pijnlijke plek maakt.

Wil je het potentieel van deze weg realiseren, dat wil zeggen, je diepste identiteit, je ware aard, dan moet je om te beginnen gaan geloven en vertrouwen in het bestaan ervan – al was het maar omdat alle serieuze onderricht het daar zo uitgebreid over heeft.

 

> HIER de impressies van deelnemers
HIER alle Youtube-video’s