Bodhisattva werk

Eerste video van Stiltij-retraite van maandag 11 tot en met vrijdag maart 2019 in Cortils, België.

Om thuis te raken in de definitiefheid van wat we zijn scholen wij ons, als bewuste beoefenaars-bodhisattva’s, om niet te kleven aan omstandigheden, niet onzinnig te hechten aan tijdelijke of externe verschijnselen. In plaats van met rust en aandacht beschikbaar en inzetbaar te zijn, vallen we mensen en projecten lastig als we niet voldoende vrij zijn van onze ruwe gewoontes en behoeftigheden.

Je scholen hierin betekent opereren vanuit je grote pool, je ware aard, je boeddhanatuur. Deze diepste substantie is wat we echt zijn. Al heeft deze geestelijke, innerlijke kern van ons bestaan een vormloos, universeel menselijk karakter, toch kan iedere individuele persoon eraan wennen, ermee werken en zich erdoor laten bewegen. Bodhisattva’s kiezen bewust ervoor te leven in de context van deze grootste wetmatigheid: alle vormen zijn expressies van de ene grote samenhang.

Tijdens deze retraite gebruikten we een tekst uit Asanga’s onderricht in de vertaling van Karl Brunnhölzl: Mining for Wisdom within Delusion. Ithaca 2013. In appendix 1 van dit boek is de vertaling te vinden van een oude Mahayana soetra, de Avikalpapraveshadharani (“De dharani van het ingaan in nonconceptualiteit”) waarnaar Asanga’s onderricht verwijst.

In die soetra-tekst wordt beschreven hoe het ingaan in nonconceptualiteit – m.a.w. verwerkelijking, het je bevrijden van conditionering – verloopt. Daarin komen o.a. vier stadia van loslaten ter sprake (“the correct practice to relinquish characteristics”):

1. conceptualisaties over de waarnemer en waarnemingen;
2. conceptualisaties over oefenelementen, bijv. paramita’s;
3. conceptualisaties over onze ware aard, leegte, boeddhaschap, etc.;
4. conceptualisaties over de verwerkelijkingsstaat met al zijn kwaliteiten.

Een kopie (pdf) van het gebruikte tekstfragment is beschikbaar:
https://info.stiltij.nl/publiek/meditatie/studie/Avikalpapravesha-dharani.pdf

> De gebruikte modellen zijn te vinden op:
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/

> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Hoe de geest werkt

Vierde video van Stiltij-verdiepingsweekend van vrijdag 18 tot en met zondag 20 januari 2019 in Cortils, België.

Bewustzijn is in allerlei vormen werkzaam: helse wezens, dierlijke wezens, fijnstoffelijke wezens (“goden”). Mensen zijn de “dunste” karmische velden, d.w.z. we zijn verhoudingsgewijs het minst getekend door karmische vervormingen; daarom kunnen we leren bewust te leven en ons bevrijden van conditioneringen.

In meditatie leren we het beste hoe karmische werking (oorzaak en gevolg) ons beïnvloedt en gaan we de aard ervan doorzien. Dat leert ons bescheiden en voorzichtig te opereren in wat we dagelijks teweegbrengen; tegelijkertijd leren we geen enkel voorbehoud meer te hanteren naar de dharmakant van ons bestaan, onze intrinsieke menselijke goedheid (“boeddhanatuur”).

Zo bedienen we onze twee identiteitspolen – leegte en vorm, of dharma en karma – steeds bewuster, zodat ze uiteindelijk versmelten tot een continue en spontane expressie van wat we echt zijn. Boeddha’s en bodhisattva’s zijn vertrouwd hiermee; met hun positieve handelen genereren zij onmetelijke verdienste. In een dergelijke innerlijke eindkwaliteit en volheid van beleving zijn er geen al te grote karmische correcties meer nodig.

Uiteindelijk blijkt bewustzijn een universeel, oceanisch karakter te hebben, een pure substantie (“dharmium”) die alle levende wezens ademt, wekt en beweegt. Deze grote geest is de sleutel waarmee we de egotruc ontmantelen. Met zo’n open levenshouding schuif je vanzelf van karma naar dharma.

> De gebruikte modellen zijn te vinden op:
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Dzongsar rinpoche’s laatste nieuwjaar

So Tibetan ‘Losar’ or Tibetan New Year — I guess this is the last new year.
Having all these Bhutanese New Year, international new year, Chinese New Year, and then I guess this is it! This is the last new year.

It has been a difficult year for a lot of people — all kinds of things. Especially recently there has been lot of calamities everywhere. So I’d like to wish everyone Happy Losar, with myself — reminding myself and others this is the time that we need to think about the teachings of the Buddha, especially ‘anitya’, impermanence.

And when I say impermanence, I’m not talking about that is going to be doomed and it’s going to get worse because that’s missing the point.
Anicca or the impermanence or the uncertainty that Buddha taught as one of his most fundamental teaching is to know that everything is changing.
Therefore, there’s all the reasons to be strong to — of course to prepare for the worst, but also always hope and plan for the best, for oneself and for others.

And I believe in prayers. Although some of you may think that as a follower of the Buddha, the one who taught the selflessness, the anatta, everything as an illusion, you may think that ‘I don’t believe in prayers,’ but that’s really again misinterpreting the core of the teachings of the Buddha.

Because everything is illusion, the greatest sort of character if you like, what makes Buddhism so special is while we know that everything doesn’t have a truly existing nature, that everything is an illusion, everything is dependent arising, and because of that everything is functionable.
Cause and condition works.

All the relative world functions and fits and makes sense. So having confidence on that, I believe in prayer. Buddha said everything, every phenomenon is driven by cause and condition. And of all the cause and condition, mind, consciousness, is the most powerful cause and condition.

Therefore, this mind wishing to be happy, prosperous, wishing to be healthy, especially when if you are wishing this not only to yourself, but to the rest of the world, and not only the rest of the human beings, but to every being, then that wish is the most supreme wish.

So today I’m going to take this path of wishing you all well and that we will overcome all kinds of ailment and calamities and disasters of the outer, inner, and secret.

afsluiting

Wijsheid als noodzaak (artikel)


Vier rijpingsstadia van belevingskwaliteit

Alle maatschappelijke drukte (politiek, media, huishouding) doet ons haast vergeten hoe belangrijk innerlijkheid is in het leven van een mens. En zet je dan ook nog eens stevig in op het promoten van culturele verworvenheden (kunst, wetenschap, technologie) en op de onderbouwing van het belang daarvan (filosofie, psychologie, sociale moraal), dan is het misschien niet zo vreemd als je ongemerkt het geheel uit het oog verliest.

We menen wellicht voldoende te hebben aan een zintuiglijke, psychofysieke, wereldse invulling van ons bestaan. Maar vóór alle invulling is de vulling van het leven zelf al volop werkzaam, in de vorm van een universeel vermogen dat geest of bewustzijn heet.
Het is deze substantiële kracht waar ieder van ons elke ochtend door gewekt wordt en die ons in staat stelt alle dagelijkse functionaliteit te organiseren.[i]
We hebben het hier dus niet over een vrijblijvend, zijdelings aspect.

Het hanteren van dit bewustzijnsvermogen dient per definitie bewust te gebeuren. Met andere woorden: bewustzijn vraagt van mij als gebruiker me te voegen naar de aard en bedoeling ervan.
Doe ik dit niet, dan zijn de resultaten van mijn doen en laten ongewis, beperkt of vertekend. Er ontstaat een discrepantie tussen wat er werkelijk gebeurt en wat je denkt dat er gebeurt.

Zelf geconstrueerde interpretaties van de werkelijkheid verhinderen ons open en onbevooroordeeld te functioneren. Dat hoeft niet meteen pijnlijk te voelen en het kan zelfs geslaagd of zinvol lijken in onze eigen of in andermans optiek.

Maar gemeten aan de context van een duurzaam vervullend totaalbestaan maakt deze aanpak, die in feite een vorm van zelfbedrog is, ons vatbaar voor verleiding, suggestie en waan.
Onze geest opereert dan niet vanuit een diepere authentieke beleving maar vanuit vluchtige geconditioneerde beeldvorming. We hechten ons aan grillige en vaak conflicterende elementen uit de eigen voorstellingswereld.

[i] Voor achtergronden, zie dharmium.nl
en het boek Dharmium, serum van wijsheid (Asoka 2019).

> Lees HIER het volledig artikel (pdf)

afsluiting

Definitieve kwaliteit

Derde video van Stiltij-verdiepingsweekend van vrijdag 18 tot en met zondag 20 januari 2019 in Cortils, België.

Definitieve kwaliteit van leven heeft te maken met onvoorwaardelijkheid: een oprechte innerlijke basis die de bron is van je menselijke waardigheid en vrijheid. Dat is heel wat anders dan een geïsoleerd, eigengereid objectje maken van jezelf, verwikkeld in externe condities, willekeurig opererend als een blad in de wind.

Jouw hartsverlangen naar definitiefheid verbindt je via jouw oefenen met je specifieke karma-kleur: is jouw karma onrust, dan zoek je rust; als je karma argwaan is, zoek je vertrouwen. Dit is de achterliggende wetmatigheid die zorgt voor het oplossen van onze geestelijke gespletenheid (dualisme).

Laat je informeren door leraren uit de wijsheidstraditie. Zij zeggen: “Onze menselijke aard is niet kleinheid en verblinding, maar diep hartsbewustzijn, continu werkzaam in je.” Zeg dan niet domweg: “Dat geldt niet voor mij.” Zie de dwaasheid als je volhoudt: “Mijn werkelijkheid is toch echt wel illusie!”

Je bevrijdend oefenen in zelfkennis (wijsheid) en verbondenheid (mededogen) is dus het definitieve verband vinden tussen binnen en buiten, geest en lichaam, individu en wereld: de twee krachten van tijdloze bedoeling en vluchtige maakbaarheid.

> Context en achtergrond geeft het boek:
Dharmium; serum van wijsheid

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/weekenden/index.html

HIER alle Youtube-video’s

afsluiting

Bodhisattva-meditatie (Asanga)

Asanga

Fragment uit de Bodhisattvabhumi van Asanga (4e eeuw n.C., grondlegger van de Yogacaraschool, een van de bronnen van de zentraditie). Hierin beschrijft hij hoe boeddha’s (tathagata’s) beginnende bodhisattva’s onderrichten in meditatie.

Bron:
Asanga: The bodhisattva path to unsurpassed enlightenment; a complete translation of the Bodhisattvabhumi. Boulder 2016, p. 642 e.v.
(vertaling en redaktie: Ad van Dun)

Tathagata’s [boeddha’s] adviseren beginnende bodhisattva’s als volgt.

Goede vriend, nadat je uit eigen beweging en zonder gezelschap naar een afgezonderde plek bent gegaan, richt je eenvoudig je aandacht innerlijk op de naam die je gekregen hebt van je vader en moeder of van je leraar. Daarna overweeg je het volgende.

“Bestaat er buiten mijn zes zintuigfunkties ergens innerlijk, uiterlijk of anderszins een autonome entiteit waar deze naam, deze klank, deze aanduiding of uitdrukking [je eigen naam] betrekking op heeft?”

Wanneer je je aandacht op de juiste manier hierop richt, zul je een dergelijke entiteit niet waarnemen. Enkel de volgende gedachte zal zich aandienen: “Deze willekeurige aanduiding [je eigen naam] treedt slechts op met betrekking tot allerlei willekeurige [wereldse] entiteiten.”

Goede vriend, wanneer dit besef van vluchtigheid met betrekking tot je naam is gewekt in jou en door jou begrepen wordt, richt je op de juiste manier je aandacht innerlijk op de naam ‘oog’, de klank ‘oog’ en de aanduiding ‘oog’ zoals die optreden in verband met je oog. Daarna richt je je aandacht op het volgende.

Je kunt twee dingen constateren met betrekking tot je oog. Het ene is: “Dit is een naam, een klank, een aanduiding ‘oog’”, en het andere is: “Deze naam, klank en aanduiding treden op vanwege de werking van de vitale grondsubstantie [tathata, zodanigheid, ultieme werkelijkheid].” Er bestaat niets anders dan dit, en ons bestaan omvat niet meer dan deze twee aspecten.

Waar het om gaat is dat de naam, de klank en de aanduiding die optreden in verband met het oog niet het oog zijn, en bovendien dat de grondsubstantie die het verschijnen van een notie ‘oog’ mogelijk maakt óók niet een oog is dat intrinsiek werkelijk bestaat.
Dit vraagt om enige toelichting.

Lees verder...
 

Zonder een naam of klank of aanduiding ‘oog’ zou niemand een notie van een oog kunnen ontwikkelen. Anderzijds, wat betreft de grondsubstantie [die het verschijnen van een notie ‘oog’ mogelijk maakt]: gesteld dat deze óók een autonome essentie [d.w.z. een entiteit] zou zijn die men met een naam kan aanduiden, dan is voor het ontstaan van de notie ‘oog’ niet langer [exclusief] de naam ‘oog’ vereist. Want dan zou de notie van wat wij ‘oog’ noemen simpelweg [continu] ontstaan vanuit die substantie zelf, zonder zelfs maar enige naam te hanteren.

Maar een dergelijk funktioneren kunnen we nergens waarnemen. Dit betekent dat de naam ‘oog’ en de klank ‘oog’ ongrijpbare verschijnselen zijn die optreden op basis van een ongrijpbare substantie. Door je aandacht op deze manier te richten op het oog, innerlijk en op de juiste manier, kun je ook met betrekking tot de aanduiding ‘oog’ het besef van vluchtigheid [ongrijpbaarheid, willekeur, illusie] wekken en toelaten.

Zoals dit geldt voor het oog, zo geldt dit ook voor het oor, de neus, de tong, het lichaam en zo verder, tot en met de dingen die worden gezien, gehoord, overwogen en gemaakt, de dingen die verworven zijn en die nagestreefd worden, en de dingen waarover men beraadslaagt en waarop men zich bezint met de geest.

Kortom, de notie van vluchtigheid zal ook gewekt en begrepen worden met betrekking tot alle aanduidingen die verband houden met welk verschijnsel dan ook. Zo zul je vertrouwd raken met het pad van verzamelen [sambhara-marga*] dat tot doel heeft je te bevrijden van het hardnekkig idee dat je een persoonlijk zelf bezit. En op een vergelijkbare manier kun je je ontdoen van de hardnekkige concepten die je hebt ontwikkeld over alle overige verschijnselen.

Dankzij een bewust gewaarzijn waarmee je al het kenbare grondig onderzoekt en dankzij het besef dat alle namen van verschijnelen illusoir zijn, ontdoe je je steeds opnieuw van de vele conceptuele spinsels die zich voordoen naar aanleiding van de talloze verschijnselen. Op deze manier vestig je je duurzaam in de werkelijke substantie [vastu] met een nonconceptuele geest die geen kenmerken heeft en die zich louter bezighoudt met het waarnemen van echte beleving. Je zult eenpuntigheid van geest verwerven, dankzij de beoefening van eenpuntige concentratie die zijn oorsprong vindt in de wijsheid van onze ware natuur.

Wanneer je dan je aandacht bijvoorbeeld richt op onaantrekkelijkheid [onthechting, sterfelijkheid] als meditatie-object, dan moet je de verbinding niet verliezen met dit basisbewustzijn [het besef van ultieme werkelijkheid].
Je kunt aandacht schenken aan welk meditatie-object dan ook: liefdevolle vriendelijkheid [maitri], het geconditioneerde karakter van oorzaak en gevolg [pratityasamutpada], de diversiteit van de elementen [dhatu], de ademhaling volgen [anapana-smriti], de eerste meditatieve verzonkenheid [dhyana], enzovoorts tot en met de staat van gewaarzijn-noch-niet-gewaarzijn [samapatti] of een van de onmetelijke bodhisattva-oefeningen zoals diepe meditatie [samadhi], bovennatuurlijke vermogens [riddhi], eenpuntige concentratie en staten van gelijkmoedigheid.* 
Maar wát je ook doet, laat de verbinding met dit basisbewustzijn continu voelbaar zijn.

Op deze manier zal deze bodhisattva-oefening, deze vorm van aandacht, uiteindelijk leiden tot definitieve-authentieke-complete verlichting [anuttara-samyak-sambodhi].
Weet dat bodhisattva’s via dit pad overal thuisraken. Dit is het advies dat de tathagata’s in het verleden gaven aan beginnende bodhisattva’s, dat zij aan hen in de toekomst zullen geven en dat zij aan hen geven op dit moment.

* zie model Bodhisattva-pad (pdf)

afsluiting